Dick Benschop

Vorige week bracht de Amerikaanse investeerder George Soros een bezoek aan Nederland. Geïnterviewd door verschillensde media en via een opinieartikel in deze krant, mocht hij kritiekloos suggereren dat Shell de Nederlandse overheid onder druk zette om transparantieregels ‘te verzwakken’ en dat de olie- en gasindustrie wereldwijd de aanpak van corruptie daarmee frustreert. Daarmee laat Soros zien dat hij het onderwerp transparantie niet goed begrepen heeft en probeert hij op dubieuze wijze het gelijk aan zijn zijde te krijgen.

Ook al noemde Soros zelf in verschillende interviews dat er geen enkel bewijs is voor zijn stelling dat de Nederlandse regering zich door Shell zou laten beïnvloeden — alleen al de ongefundeerde suggestie creëerde voldoende nieuws.

Tijd om nog maar even de feiten op een rij te zetten, waarbij gesteld kan worden dat de doelen van Soros en Shell minder verschillen dan de weg ernaartoe. Een beter inzicht in afdrachten aan de overheid, geeft burgers een beter inzicht wat er met de opbrengsten van de natuurlijke rijkdommen in een land gebeurt. Daarmee stijgt ook de kans op een beter bestuur.

Waar Soros met zijn pleidooi aan voorbijgaat, is dat bedrijven ook te maken hebben met nationaal recht en contractuele afspraken. Die juridische werkelijkheid kan op gespannen voet staan met nieuwe wetgeving over transparantie in de Verenigde Staten of Europa. Soros vraagt bedrijven om die nationale wetgeving eenvoudig opzij te zetten.

Zo simpel kan dat niet. Er zijn — anders dan wat Soros stelt — op de wereld een aantal landen waar de nationale overheid openheid over geldstromen wel degelijk verbiedt. Het gevolg is dat Shell straks gedwongen kan worden om ergens op de wereld de wet te overtreden, dan wel de activiteiten in een land te staken. Aandacht vragen voor die onmogelijke spagaat is wat anders dat het moedwillig frustreren van de pogingen tot meer transparantie.

Daar komt nog een punt van aandacht bij. Het beursgenoteerde deel van de sector, inclusief Shell, heeft moeite met de verplichting in de nieuwe wetgeving om op het niveau van ieder individueel project informatie over afdrachten te geven, waardoor commercieel gevoelige informatie op straat komt te liggen. Een dergelijke verplichting verstoort de concurrentiepositie, waarmee niet-beursgenoteerde bedrijven dan wel branchegenoten buiten de Verenigde Staten of Europa er hun voordeel mee kunnen doen. Wij steunen volledig het openbaar maken van belastingafdrachten aan overheden op lokaal, regionaal en nationaal niveau. En dat is waar de Transparantierichtlijn voor bedoeld is.

Het is een vreemde gewaarwording om in de beklaagdenbank te worden gezet over een onderwerp waar je niet alleen veel aandacht aan schenkt, maar in de praktijk zeer open over bent. Shell is voorstander van financiële transparantie en handelt daar ook naar.

Corruptie is in alle opzichten volstrekt onacceptabel. Het is moreel verwerpelijk, leidt tot oncontroleerbare besluitvorming en is altijd economisch schadelijk. Shell steunt al jarenlang de strijd tegen corruptie en voldoet aan alle strenge, al bestaande anticorruptiewetgeving in de Verenigde Staten en Europa, zoals de FCPA en de UK Bribery Act. Sinds 1976 vormt het een integraal onderdeel van onze algemene beleidsuitgangspunten.

Net als corruptie is het misbruiken van publieke middelen onaanvaardbaar. Wie dat wil bestrijden, moet zich primair richten op inkomsten en uitgaven van overheden door de transparantie van die geldstromen te vergroten. Shell kan en wil daarbij helpen. Precies daarom zijn wij, sinds 2002, medeoprichter van het Extractive Industries Transparency Initiative (EITI).

Doel van dit initiatief is beter inzicht te verschaffen in (belasting)afdrachten van bedrijven aan overheden. De deelnemende landen leggen zich vast op het openlijk publiceren van die inkomsten. Daarmee dragen de landen en de bedrijven vrijwillig bij aan grotere transparantie en helpen zij misbruik van publieke middelen tegen te gaan, voor het welzijn van de burgers en ter verbetering van het economisch klimaat.

Als eerste olie- en gasbedrijf heeft Shell vorig jaar voor een groot aantal landen gepubliceerd wat het totaal aan afgedragen belastingen is, waarvan bijvoorbeeld ruim $ 6 mrd in Nigeria en $ 676 mln in Gabon. In april zullen wij de afdrachten over 2012 publiceren. Hoezo geheimhouding?

Dick Benschop is president- directeur van Shell Nederland.