{"organism":"Page","children":[{"organism":"Container.Raw","children":[{"organism":"Metadata","model":{"title":"Atlantropa: Afsluitdijk voor de Middellandse Zee","text":"\u003Cp\u003EWoestijnen inunderen, het klimaat veranderen en de kustlijn van hele continenten opnieuw intekenen. Gedurende een groot deel van de 20e eeuw meende de mens de planeet naar eigen goeddunken te kunnen herinrichten. Hoogmoedswaanzin, zeggen we met de wijsheid van nu. Maar als je de Zuiderzee kunt indammen, waarom dan niet hetzelfde doen met de Middellandse Zee?\u003C/p\u003E\r\n","links":[{"name":"Lees over Atlantropa","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee.html"}],"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/_jcr_content/root/metadata.shellimg.jpeg/1790060273192/netherlands-venster2608sep-atlantropa-ittiz10sep2010-cc-169.jpeg","alt":"Artistieke impressie van hoe Antlantropa eruit zo kunnen zien (Beeld: Ittiz (CC))","width":3708,"height":2086},"date":"2026-09-23T13:20:00.000Z","tags":[{"name":"Geschiedenis","value":"shell:netherlands/shell-venster-magazine/geschiedenis"},{"name":"Specials","value":"shell:netherlands/shell-venster-magazine/specials"}]},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/metadata"},{"organism":"ContentOwner","model":{},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/contentowner"},{"organism":"Container.Header","children":[{"organism":"Container.Raw","ref":"https://www.shell.nl/about-us/_jcr_content/root/header/inherited.model.json","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/header/inherited","model":{}},{"organism":"Breadcrumb","model":{"links":[{"name":"Home","value":"https://www.shell.nl/"},{"name":"Over ons","value":"https://www.shell.nl/over-ons.html"},{"name":"Nieuws","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws.html"},{"name":"Shell Venster 2026","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/shell-venster-2026.html"},{"name":"Atlantropa: Afsluitdijk voor de Middellandse Zee","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee.html"}]},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/header/breadcrumb"}],"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/header","model":{}},{"organism":"Container.Main","children":[{"organism":"Container.Section","children":[{"organism":"PageHeader.Date","color":"inherited","model":{"title":"Afsluitdijk voor de Middellandse Zee: Atlantropa voor energie en land","text":"\u003Cp\u003EWoestijnen inunderen, het klimaat veranderen en de kustlijn van hele continenten opnieuw intekenen. Gedurende een groot deel van de 20e eeuw meende de mens de planeet naar eigen goeddunken te kunnen herinrichten. Hoogmoedswaanzin, zeggen we met de wijsheid van nu. Maar als je de Zuiderzee kunt indammen, waarom dan niet hetzelfde doen met de Middellandse Zee?\u003C/p\u003E\r\n","links":[{}],"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/_jcr_content/root/main/section/page_header.shellimg.jpeg/1790069132218/netherlands-venster2608sep-atlantropa-ittiz10sep2010-cc.jpeg","alt":"Artistieke impressie van hoe Antlantropa eruit zo kunnen zien (Beeld: Ittiz (CC))","width":2130,"height":904},"date":"2026-09-23T13:20:00.000Z"},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/page_header"},{"organism":"Author.Info","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/author","model":{"text":"\u003Cp\u003E\u003Cb\u003ETekst:\u003C/b\u003E Fanta Voogd. \u003Cb\u003EBeeld: \u003C/b\u003EIttiz (openingsillustratie), Herman Sörgel, ANP / Hollandse Hoogte / CAMJO media /  Jaring Rispen (Afsluitdijk)\u003C/p\u003E\r\n","links":[{}],"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/_jcr_content/root/main/section/author.shellimg.jpeg/1790066778614/netherlands-venster2608sep-atlantropa-ittiz10sep2010-cc-169.jpeg","alt":"Artistieke impressie van hoe Antlantropa eruit zo kunnen zien (Beeld: Ittiz (CC))","width":3708,"height":2086}}},{"organism":"CallToAction.Stacked","color":"brand3","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/call_to_action","model":{"links":[{"name":"For English, click here or scroll down","value":"#english"}]}},{"organism":"Container","children":[{"organism":"PromoSimple.Text","color":"brand1-solid","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple/text_1871960990","model":{"text":"\u003Ch2\u003EIn dit verhaal:\u003C/h2\u003E\r\n","links":[{"name":"Kern van het Atlantropa-project vormt een 29 kilometer lange stuwdam tussen Spanje en Marokko","value":"#gibraltar","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-down-circle.svg"},{"name":"Met de afdamming zouden delen van de Middellandse Zee en Adriatische Zee droogvallen","value":"#droogvallen","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-down-circle.svg"},{"name":"Herman Sörgal was een vroege pleitbezorger van de energietransitie en Europese/Afrikaanse eenwording","value":"#eenwording","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-down-circle.svg"},{"name":"Sörgels plannen met Afrika waren doortrokken van de heersende koloniale superioriteitswaan","value":"#kolonialewaan","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-down-circle.svg"},{"name":"De maatschappelijke en ecologische gevolgen van Antlantropa zouden enorm zijn geweest","value":"#ontwrichting","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-down-circle.svg"},{"name":"De Aswan-dam (1899-1970) en de Zuiderzeewerken (1920-1975) zijn vruchten van dezelfde tijdsgeest","value":"#zuiderzeewerken","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-down-circle.svg"},{"name":"Vanaf 1970 ook in Nederland een een nieuwe kijk op de aloude ‘strijd tegen het water’","value":"#vanaf1970","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-down-circle.svg"}]}},{"organism":"PromoSimple.Text","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple/text","model":{"text":"\u003Cp\u003E\u003Cb\u003EIn de herfst van 1927 begon de Beierse architect Herman Sörgel met het ontwikkelen van zijn ideeën\u003C/b\u003E voor wat hij aanvankelijk Panropa noemde. In 1932 publiceerde Sörgel een boek over zijn plannen. In die sombere jaren tussen twee wereldoorlogen werd zijn visioen welwillend tot geestdriftig ontvangen. Panropa had hij inmiddels \u003Cb\u003Eherdoopt in Atlantropa\u003C/b\u003E.\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003E\u003Cb\u003E\u003Ca id=\"gibraltar\"\u003E\u003C/a\u003EDe kern van het Atlantropa-project vormt een 29 kilometer lange stuwdam tussen het Spaanse stadje Tarifa en de Marokkaanse stad Tanger.\u003C/b\u003E Het plan was gebaseerd op de destijds pas ontdekte eigenaardigheid dat er op de Middellandse Zee zo veel water verdampt dat er elke seconde 88.000 kubieke meter door de Straat van Gibraltar oostwaarts stroomt. \u003Cb\u003EDie stuwdam en een kleinere versie in de Turkse Dardanellen konden een gigantische hoeveelheid elektriciteit opwekken.\u003C/b\u003E\u003C/p\u003E\r\n\u003Ch2\u003E\u003Cb\u003E\u003Ca id=\"droogvallen\"\u003E\u003C/a\u003EDroogvallen Adriatische Zee\u003C/b\u003E\u003C/h2\u003E\r\n\u003Cp\u003EZeker zo belangrijk als de energieopwekking was dat het niveau van de \u003Cb\u003EMiddellandse Zee\u003C/b\u003E met de beoogde afdamming uiteindelijk tot \u003Cb\u003E200 meter zou dalen\u003C/b\u003E.\u003Cb\u003E Daardoor zou een totale landwinst ter grootte van Spanje worden gerealiseerd. De Adriatische Zee zou grotendeels droogvallen.\u003C/b\u003E Met Venetië dacht Sörgel het goedgemaakt te hebben: daar moest een kunstmatig waterbassin uitkomst bieden. Maar de havensteden Marseille, Genua en Thessaloniki kwamen met Sörgels plan tientallen kilometers landinwaarts te liggen.\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003EHet project zou echter zo veel elektriciteit en nieuwe vruchtbare landbouwgrond opleveren dat de noodzakelijke verplaatsing van de havensteden, de verlenging van het Suezkanaal en de enorme sluizencomplexen voor de verbinding met de Atlantische Oceaan probleemloos te bekostigen zouden zijn. \u003Cb\u003EOm de haalbaarheid van zijn plan te onderstrepen verwees Sörgel voortdurend naar de Nederlandse ingenieur Cornelis Lely en “zijn” Zuiderzeewerken.\u003C/b\u003E\u003C/p\u003E\r\n"}}],"colspan":8,"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple","model":{}},{"organism":"Container","children":[{"organism":"PromoSimple","color":"brand1-subtle","model":{"title":"Meer Geschiedenis van de toekomst","text":"\u003Cp\u003EDit verhaal is deel van de Geschiedenis van de toekomst, een serie verhalen los verbonden met de wereld van energie geschreven door freelance journalist Fanta Voogd.\u003C/p\u003E\r\n\u003Ch3\u003ELees ook:\u003C/h3\u003E\r\n","links":[{"name":"Zeppelin en duurzaam dromen","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/shell-venster-2026/zeppelin-en-duurzaam-dromen.html","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-right-circle.svg"},{"name":"De kolenkwestie","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/shell-venster-2026/de-kolenkwestie.html","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-right-circle.svg"},{"name":"De zonnetoren","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/shell-venster-2026/zonnetoren.html","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-right-circle.svg"},{"name":"De zelfrijdende auto","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/shell-venster-2026/de-zelfrijdende-auto.html","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-right-circle.svg"},{"name":"Nederlander lanceerde idee autosnelweg","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/shell-venster-2025/nederlander-lanceerde-idee-autosnelweg.html","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-right-circle.svg"},{"name":"De elektrische fiets","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/shell-venster-2025/elektrische-fiets.html","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-right-circle.svg"}],"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/_jcr_content/root/main/section/simple_2106990963/promo.shellimg.png/1790070448592/netherlands-venster2606-zeppelin-rotterdam-171340-adobefirefly-169.png","alt":"AI-genereerd beeld van een zeppelin boven Rotterdam","width":3708,"height":2086}},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple_2106990963/promo"}],"colspan":4,"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple_2106990963","model":{}},{"organism":"StandaloneAsset","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/standalone_asset","model":{"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/_jcr_content/root/main/section/standalone_asset.shellimg.jpeg/1790067406864/netherlands-venster2608sep-atlantropa-csm-bn-27248-1932-4x.jpeg","caption":"Het plan voor de Middellandse Zee uit 1932: enorme waterkrachtcentrales/stuwdammen bij Gibraltar en Port Said (Egypte), een rail-tunnelverbinding tussen Spanje en Marokko, een rail-brugverbinding van het Italiaanse vaste land/Sicilië naar Tunesië. En nog altijd omvangrijke waterkrachtcentrales bij de Dardanellen (Turkije), in Tunesië en op de grens van Libië en Egypte. De centrale leiding zou in Genf moeten komen, met een uitvoerend kantoor in Marseille. Het grootste deel van de Adriatische Zee is drooggevallen (Neuland), net als kustgebieden van Griekenland, Turkije, Frankrijk, Spanje en Noord-Afrika. Sardinië en Corsica zouden samen een eiland vormen.","alt":"Het plan voor de Middellandse Zee uit 1932: enorme waterkrachtcentrales/stuwdammen bij Gibraltar en Port Said (Egypte), een rail-tunnelverbinding tussen Spanje en Marokko, een rail-brugverbinding van het Italiaanse vaste land/Sicilië naar Tunesië. En nog altijd omvangrijke waterkrachtcentrales bij de Dardanellen (Turkije), in Tunesië en op de grens van Libië en Egypte. De centrale leiding zou in Genf moeten komen, met een uitvoerend kantoor in Marseille. Het grootste deel van de Adriatische Zee is drooggevallen (Neuland), net als kustgebieden van Griekenland, Turkije, Frankrijk, Spanje en Noord-Afrika. Sardinië en Corsica zouden samen een eiland vormen.","width":1300,"height":731}}},{"organism":"Container","children":[{"organism":"PromoSimple.Text","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple_1730241129/text","model":{"text":"\u003Ch2\u003E\u003Cb\u003E\u003Ca id=\"eenwording\"\u003E\u003C/a\u003E‘Witte steenkool’\u003C/b\u003E\u003C/h2\u003E\r\n\u003Cp\u003ESörgel werd vooral gedreven door de vrees dat Europa zou worden overvleugeld door het zich snel ontwikkelende 'Pan-Azië' en 'Pan-Amerika'. Om die economische dreiging het hoofd te bieden moesten de Europese landen zich niet alleen verenigen, maar ook samenvloeien met Afrika. \u003Cb\u003EIn zijn lezingen en geschriften hamerde Sörgel op de dreigende uitputting van de Europese steenkool- en aardoliereserves, en de mogelijkheden van waterkracht ('witte steenkool'). Dat maakt hem niet alleen tot een vroege pleitbezorger van de Europese eenwording, maar ook van de energietransitie.\u003C/b\u003E\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003EOnderdeel van het Atlantropa-project was een spoortraject van Parijs via de dam over de Straat van Gibraltar naar Marokko, en een traject van Berlijn via Rome naar Tunesië ­— via een dam vanaf Sicilië dat volgens Sörgels berekening in zijn plan aan het Italiaanse vasteland zou zijn vastgegroeid. Dankzij die verbindingen konden de nog onontgonnen vruchtbare gronden en de natuurlijke rijkdommen van Afrika beter worden benut. Nog radicaler waren Sörgels plannen om de Kongo-rivier af te dammen en een groot deel van het Afrikaanse binnenland om te toveren in twee onmetelijke binnenzeeën.\u003C/p\u003E\r\n\u003Ch2\u003E\u003Cb\u003E\u003Ca id=\"kolonialewaan\"\u003E\u003C/a\u003EKoloniale wensen\u003C/b\u003E\u003C/h2\u003E\r\n\u003Cp\u003E\u003Cb\u003ESörgels plannen met Afrika waren doortrokken van de heersende koloniale superioriteitswaan. \u003C/b\u003EHoewel hij als pacifist, aan Bauhaus gelieerde architect en vroege aanhanger van de Europese gedachte beslist geen nationaalsocialist was, werd zijn project wel gekleurd door de Duitse fixatie op \u003Ci\u003ELebensraum\u003C/i\u003E en de vrees voor \u003Ci\u003EDer Untergang des Abendlandes\u003C/i\u003E.\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003EHet naziregime, geobsedeerd door gebiedsuitbreiding naar het oosten, had geen interesse in Sörgels zuidelijk georiënteerde plannen en legde hem zelfs een publicatieverbod op. Na de Tweede Wereldoorlog blies Sörgel zijn \u003Ci\u003EAtlantropa-Institut\u003C/i\u003E nieuw leven in. Kerstmis 1952 vond hij echter de dood toen hij door een auto van zijn fiets werd gereden. Daarmee kwam ook aan zijn project een einde.\u003C/p\u003E\r\n"}}],"colspan":8,"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple_1730241129","model":{}},{"organism":"Container","children":[{"organism":"Quote","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple_1983324868/quote","model":{"title":"Atlantropa-plan, 1932","text":"\u003Cp\u003ENog radicaler waren Sörgels plannen om de Kongo-rivier af te dammen\u003C/p\u003E\r\n"}}],"colspan":4,"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple_1983324868","model":{}},{"organism":"StandaloneAsset","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/standalone_asset_1208237029","model":{"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/_jcr_content/root/main/section/standalone_asset_1208237029.shellimg.jpeg/1790066740123/netherlands-venster2608sep-atlantropa-afsluitdijk-anp-524518182-web.jpeg","caption":"De Afsluitdijk, gebouwd tussen 1927 en 1932, was de uitkomst van een plan dat ingenieur Cornelis Lely al in 1891 ontwierp. Lely en zijn Zuiderzeewerken waren een inspiratiebron voor Herman Sörgel en zijn nog veel grootsere plannen voor de Middellandse Zee. De foto toont de Afsluitdijk bij Kornwerderzand, april 2025.","alt":"De Afsluitdijk, gebouwd tussen 1927 en 1932, was de uitkomst van een plan dat ingenieur Cornelis Lely al in 1891 ontwierp. Lely en zijn Zuiderzeewerken waren een inspiratiebron voor Sörgel en zijn nog veel grootsere plannen voor de Middellandse Zee. De foto toont de Afsluitdijk bij Kornwerderzand, april 2025. (Foto: ANP / Hollandse Hoogte / CAMJO media /  Jaring Rispens)","width":3708,"height":2472}}},{"organism":"Container","children":[{"organism":"PromoSimple.Text","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple_640662550/text","model":{"text":"\u003Ch2\u003E\u003Cb\u003E\u003Ca id=\"ontwrichting\"\u003E\u003C/a\u003EMaatschappelijke ontwrichting\u003C/b\u003E\u003C/h2\u003E\r\n\u003Cp\u003EWie nog eens goed naar Sörgels plannen kijkt, ziet al snel de grote nadelige gevolgen. \u003Cb\u003EAllereerst hebben de ingrijpende wijziging van de mediterrane kustlijn en het inunderen van een groot deel van Afrika een onacceptabele maatschappelijke ontwrichting tot gevolg.\u003C/b\u003E De ecologische effecten zijn enorm. Denk aan de \u003Cb\u003Everandering van het zoutgehalte\u003C/b\u003E in de verkleinde Middellandse Zee of aan de \u003Cb\u003Eonvermijdelijke verhoging van het waterpeil in de overige wereldzeeën\u003C/b\u003E. De ingreep zou een niet te overzien effect hebben op de golfstromen en het klimaat. De immense vermindering van de druk op de instabiele aardkorst in het Middellandse Zeegebied zou bovendien totaal onvoorspelbare vulkanische en seismische gevolgen kunnen hebben.\u003C/p\u003E\r\n\u003Ch2\u003E\u003Cb\u003E\u003Ca id=\"zuiderzeewerken\"\u003E\u003C/a\u003ENoordzeepolder\u003C/b\u003E\u003C/h2\u003E\r\n\u003Cp\u003EMaar de plannenmakerij van Sörgel is beslist niet af te doen als de fantasie van een extravagante eenling. \u003Cb\u003EGigantische waterbouwkundige projecten als de Aswan-dam (1899-1970) en de Zuiderzeewerken (1920-1975) zijn vruchten van dezelfde tijdsgeest\u003C/b\u003E, die op hun beurt inspireerden tot nog ambitieuzere projecten.\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003EZo publiceerde het weekblad \u003Ci\u003EHet Leven – Geïllustreerd\u003C/i\u003E in 1929 over het geheimzinnige idee uit de 'Duitsche ingenieurswereld' om de Noordzee tussen Engeland en Jutland in het noorden en tussen Dover en Calais in het zuiden af te dammen en in te polderen. In de Sovjet-Unie werkte men vanaf 1933 aan het plan de loop van grote Siberische rivieren om te keren. Na de oorlog maakten Sovjet-wetenschappers plannen het Siberische klimaat te beïnvloeden door met dammen de golfstromen op de Grote Oceaan om te buigen. Later is er serieus nagedacht over de afdamming van de Beringstraat tussen Siberië en Alaska.\u003C/p\u003E\r\n\u003Ch2\u003E\u003Cb\u003E\u003Ca id=\"vanaf1970\"\u003E\u003C/a\u003EOmslag vanaf 1970\u003C/b\u003E\u003C/h2\u003E\r\n\u003Cp\u003EVanaf 1970 is er een omslag gekomen in het denken over de mensheid en haar plaats op de planeet. Het eeuwige besef dat de mens zich staande moet zien te houden in een vijandige natuur maakte plaats voor het besef dat je de natuur maar beter te vriend kunt houden. \u003Cb\u003EIn Nederland leidde dat tot een nieuwe kijk op waterbeheer en een subtielere aanpak dan de aloude ‘strijd tegen het water’.\u003C/b\u003E Dat begon met de \u003Cb\u003Estormvloedkering in de Oosterschelde\u003C/b\u003E (vanaf 1976) en kreeg een vervolg in het zogeheten integraal waterbeheer, dat - onder met motto 'ruimte voor water' — de zorg om de veiligheid en de natuur laat samenvallen. En net als in de tijd van Leeghwater en Lely geldt dit nieuwe waterbeheer als een succesvol exportproduct.\u003C/p\u003E\r\n"}}],"colspan":8,"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple_640662550","model":{}},{"organism":"Container","children":[{"organism":"Quote","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple_114432528/quote_copy","model":{"title":".","text":"\u003Cp\u003EDe Zuiderzeewerken zijn vruchten van dezelfde tijdsgeest\u003C/p\u003E\r\n"}}],"colspan":4,"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section/simple_114432528","model":{}}],"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section","model":{}},{"organism":"Container.Section","color":"brand1-subtle","children":[{"organism":"PromoSimple.Text","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/text","model":{"text":"\u003Cp\u003E\u003Ca id=\"english\"\u003E\u003C/a\u003EEnglish version\u003C/p\u003E\r\n"}},{"organism":"StandaloneAsset","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/standalone_asset","model":{"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/_jcr_content/root/main/section_333674445/standalone_asset.shellimg.jpeg/1790167991410/netherlands-venster2608sep-atlantropa-ittiz10sep2010-cc.jpeg","caption":"Artist rendering of Atlantropa, made in 2010","alt":"Artist rendering of Atlantropa, made in 2010 (Photo: Izzit)","width":2130,"height":904}}},{"organism":"PromoSimple.Text","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/text_2089440499","model":{"text":"\u003Ch2\u003EClosing of the Mediterranean Sea: Atlantropa for energy and land\u003C/h2\u003E\r\n\u003Cp\u003E23 Sep 2026\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003E\u003Cb\u003EFlooding deserts, altering the climate, and redrawing the coastlines of entire continents. For much of the 20th century, humanity believed it could reshape the planet at will. With the benefit of hindsight, we recognise this as an extraordinary act of hubris. Yet if it was possible to tame the Zuiderzee, why not attempt the same with the Mediterranean Sea?\u003C/b\u003E\u003C/p\u003E\r\n"}},{"organism":"Author.Info","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/author_copy","model":{"text":"\u003Cp\u003E\u003Cb\u003EText:\u003C/b\u003E Fanta Voogd. \u003Cb\u003EImagery: \u003C/b\u003EIttiz (featured image), Herman Sörgel, ANP / Hollandse Hoogte / CAMJO media /  Jaring Rispen (Afsluitdijk, the Netherlands)\u003C/p\u003E\r\n","links":[{}],"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/_jcr_content/root/main/section_333674445/author_copy.shellimg.jpeg/1790168173002/netherlands-venster2608sep-atlantropa-ittiz10sep2010-cc-169.jpeg","alt":"Artistieke impressie van hoe Antlantropa eruit zo kunnen zien (Beeld: Ittiz (CC))","width":3708,"height":2086}}},{"organism":"Container","children":[{"organism":"PromoSimple.Text","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/simple/text","model":{"text":"\u003Cp\u003E\u003Cb\u003EIn the autumn of 1927, the Bavarian architect Herman Sörgel began developing his ideas\u003C/b\u003E for what he initially called \u003Ci\u003EPanropa\u003C/i\u003E. In 1932, Sörgel published a book outlining his plans. In those bleak years between the two world wars, his vision was received with anything from cautious approval to outright enthusiasm. By then, he had \u003Cb\u003Erenamed Panropa as Atlantropa\u003C/b\u003E.\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003E\u003Cb\u003EAt the heart of the Atlantropa project was a 29-kilometre-long \u003C/b\u003E(18-miles-long)\u003Cb\u003E dam stretching between the Spanish town of Tarifa and the Moroccan city of Tangier.\u003C/b\u003E The scheme was based on the recently discovered phenomenon that so much water evaporates from the Mediterranean Sea that 88,000 cubic metres flow eastwards through the Strait of Gibraltar every second. \u003Cb\u003EThis dam, together with a smaller version in the Turkish Dardanelles, would have generated an enormous amount of electricity.\u003C/b\u003E\u003C/p\u003E\r\n\u003Ch3\u003E\u003Cb\u003EThe disappearance of the Adriatic Sea\u003C/b\u003E\u003C/h3\u003E\r\n\u003Cp\u003EEnergy production was only part of the ambition. Equally important was the expectation that \u003Cb\u003Ethe level of the Mediterranean Sea would eventually fall by as much as 200 metres\u003C/b\u003E (656 feet) as a result of the proposed barrier. \u003Cb\u003EThis would create an area of new land equivalent in size to Spain. Much of the Adriatic Sea would dry up.\u003C/b\u003E Sörgel believed he had solved the problem for Venice by proposing an artificial lagoon. Other port cities, however, including Marseille, Genoa and Thessaloniki, would have found themselves dozens of kilometres/miles inland under his plan.\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003ENonetheless, the project was expected to generate so much electricity and so much fertile agricultural land that the relocation of port cities, the extension of the Suez Canal and the construction of vast lock complexes linking the Mediterranean to the Atlantic could all be financed without difficulty. \u003Cb\u003ETo demonstrate the feasibility of his vision, Sörgel repeatedly pointed to the achievements of the Dutch engineer Cornelis Lely and his Zuiderzee Works.\u003C/b\u003E\u003C/p\u003E\r\n"}}],"colspan":8,"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/simple","model":{}},{"organism":"Container","colspan":4,"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/simple_274678155","model":{}},{"organism":"StandaloneAsset","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/standalone_asset_cop","model":{"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/_jcr_content/root/main/section_333674445/standalone_asset_cop.shellimg.jpeg/1790168444388/netherlands-venster2608sep-atlantropa-csm-bn-27248-1932-4x.jpeg","caption":"The 1932 plan for the Mediterranean envisioned vast hydroelectric power stations and dams at Gibraltar and Port Said in Egypt, a rail tunnel linking Spain and Morocco, and a rail bridge connecting mainland Italy and Sicily with Tunisia. It also included major hydroelectric schemes at the Dardanelles in Turkey, in Tunisia, and on the border between Libya and Egypt.  The project’s administrative centre was to be based in Geneva, with an executive office in Marseille. Most of the Adriatic Sea would have dried up, creating extensive areas of “new land”, while large stretches of coastline in Greece, Turkey, France, Spain and North Africa would have been transformed. Sardinia and Corsica would effectively have merged into a single island.  The plan represented one of the most ambitious engineering visions ever conceived: a complete reshaping of the Mediterranean basin to generate power, create new agricultural land and forge physical links between Europe and Africa.","alt":"The 1932 plan for the Mediterranean envisioned vast hydroelectric power stations and dams at Gibraltar and Port Said in Egypt, a rail tunnel linking Spain and Morocco, and a rail bridge connecting mainland Italy and Sicily with Tunisia. It also included major hydroelectric schemes at the Dardanelles in Turkey, in Tunisia, and on the border between Libya and Egypt.  The project’s administrative centre was to be based in Geneva, with an executive office in Marseille. Most of the Adriatic Sea would have dried up, creating extensive areas of “new land”, while large stretches of coastline in Greece, Turkey, France, Spain and North Africa would have been transformed. Sardinia and Corsica would effectively have merged into a single island.  The plan represented one of the most ambitious engineering visions ever conceived: a complete reshaping of the Mediterranean basin to generate power, create new agricultural land and forge physical links between Europe and Africa.","width":1300,"height":731}}},{"organism":"Container","children":[{"organism":"PromoSimple.Text","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/simple_2037272047/text","model":{"text":"\u003Ch3\u003E\u003Cb\u003E‘White coal’\u003C/b\u003E\u003C/h3\u003E\r\n\u003Cp\u003ESörgel was driven above all by the fear that Europe would be eclipsed by the rapidly developing worlds of ‘Pan-Asia’ and ‘Pan-America’. To counter this economic threat, he believed that the countries of Europe should not only unite but also merge with Africa. \u003Cb\u003EIn his lectures and writings, Sörgel repeatedly warned of the impending depletion of Europe’s coal and oil reserves, while championing the potential of hydropower, which he referred to as ‘white coal’. This makes him not only an early advocate of European integration, but also a precursor of the energy transition.\u003C/b\u003E\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003EPart of the Atlantropa project involved a railway line running from Paris, across the dam spanning the Strait of Gibraltar, to Morocco. Another would link Berlin and Tunis via Rome and a dam extending from Sicily, which, according to Sörgel’s calculations, would eventually become connected to the Italian mainland as sea levels fell. These transport links would allow the fertile but largely undeveloped lands and natural resources of Africa to be exploited more effectively. More radical still were Sörgel’s plans to dam the Congo River and transform large parts of Africa’s interior into two vast inland seas.\u003C/p\u003E\r\n\u003Ch3\u003E\u003Cb\u003EColonial ambitions\u003C/b\u003E\u003C/h3\u003E\r\n\u003Cp\u003E\u003Cb\u003ESörgel’s vision for Africa was deeply shaped by the colonial attitudes and assumptions of superiority that prevailed at the time.\u003C/b\u003E Although he was a pacifist, an architect associated with the Bauhaus movement, and an early supporter of the European ideal rather than a National Socialist, his project nevertheless reflected contemporary German preoccupations with \u003Ci\u003ELebensraum\u003C/i\u003E and fears of \u003Ci\u003EDer Untergang des Abendlandes\u003C/i\u003E (\u003Ci\u003EThe Decline of the West\u003C/i\u003E).\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003EThe Nazi regime, obsessed with territorial expansion towards the east, showed little interest in Sörgel’s southward-looking plans and even imposed a publishing ban on him. After the Second World War, Sörgel revived his \u003Ci\u003EAtlantropa Institute\u003C/i\u003E and resumed promoting the project. However, on Christmas Day 1952, he was killed when a car struck him while he was cycling. With his death, the Atlantropa project effectively came to an end.\u003C/p\u003E\r\n"}}],"colspan":8,"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/simple_2037272047","model":{}},{"organism":"Container","colspan":4,"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/simple_1691372777","model":{}},{"organism":"StandaloneAsset","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/standalone_asset_120","model":{"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/_jcr_content/root/main/section_333674445/standalone_asset_120.shellimg.jpeg/1790168673092/netherlands-venster2608sep-atlantropa-afsluitdijk-anp-524518182-web.jpeg","caption":"The Afsluitdijk in the North of Netherlands, constructed between 1927 and 1932 to close of the Zuiderzee sea, was the culmination of a plan first conceived by the engineer Cornelis Lely in 1891. Lely and his Zuiderzee Works served as a major source of inspiration for Herman Sörgel and his far more ambitious plans for the Mediterranean Sea. This photograph shows the Afsluitdijk near Kornwerderzand in April 2025.","alt":"The Afsluitdijk in the North of Netherlands, constructed between 1927 and 1932 to close of the Zuiderzee sea, was the culmination of a plan first conceived by the engineer Cornelis Lely in 1891. Lely and his Zuiderzee Works served as a major source of inspiration for Herman Sörgel and his far more ambitious plans for the Mediterranean Sea. This photograph shows the Afsluitdijk near Kornwerderzand in April 2025. (Photo: ANP / Hollandse Hoogte / CAMJO media /  Jaring Rispens)","width":3708,"height":2472}}},{"organism":"Container","children":[{"organism":"PromoSimple.Text","color":"inherited","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/simple_2049679555/text","model":{"text":"\u003Ch3\u003E\u003Cb\u003ESocietal Disruption\u003C/b\u003E\u003C/h3\u003E\r\n\u003Cp\u003EAnyone taking a closer look at Sörgel’s plans quickly becomes aware of their profound drawbacks. \u003Cb\u003EFirst and foremost, the drastic reshaping of the Mediterranean coastline and the inundation of vast areas of Africa would have caused unacceptable social upheaval.\u003C/b\u003E The ecological consequences would have been enormous. Consider, for example, \u003Cb\u003Ethe changes in salinity\u003C/b\u003E within the reduced Mediterranean Sea, or the \u003Cb\u003Einevitable rise in sea levels elsewhere in the world’s oceans\u003C/b\u003E. Such an intervention would have had incalculable effects on ocean currents and the global climate. Moreover, the immense reduction in pressure on the unstable earth’s crust beneath the Mediterranean basin could have triggered entirely unpredictable volcanic and seismic activity.\u003C/p\u003E\r\n\u003Ch3\u003E\u003Cb\u003EA North Sea Polder\u003C/b\u003E\u003C/h3\u003E\r\n\u003Cp\u003EYet Sörgel’s grand designs should not simply be dismissed as the fantasy of an eccentric visionary. \u003Cb\u003EMega-engineering projects such as the Aswan Dam (1899-1970) and the Zuiderzee Works (1920-1975) were products of the same mindset\u003C/b\u003E, and in turn inspired even more ambitious proposals.\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003EIn 1929, for example, the Dutch weekly magazine \u003Ci\u003EHet Leven – Geïllustreerd\u003C/i\u003E reported on a remarkable idea emerging from the “German engineering world”: to dam and reclaim the North Sea by constructing barriers between England and Jutland (Denmark) in the north and between Dover (United Kingdom) and Calais (France) in the south. In the Soviet Union, plans were developed from 1933 onwards to divert the courses of major Siberian rivers. After the war, Soviet scientists proposed influencing the Siberian climate by redirecting Pacific Ocean currents through the construction of dams. Later, serious consideration was even given to damming the Bering Strait between Siberia and Alaska.\u003C/p\u003E\r\n\u003Ch3\u003E\u003Cb\u003EA shift in thinking after 1970\u003C/b\u003E\u003C/h3\u003E\r\n\u003Cp\u003EFrom around 1970 onwards, attitudes towards humanity’s place on the planet began to change. The age-old belief that humankind must constantly battle a hostile natural world gave way to a growing recognition that it was wiser to work with nature rather than against it. \u003Cb\u003EIn the Netherlands, this led to a new philosophy of water management and a more nuanced approach than the traditional ‘battle against the water’.\u003C/b\u003E\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003EThe transition began with the \u003Cb\u003EEastern Scheldt (Oosterschelde) storm surge barrier\u003C/b\u003E in Zeeland in the southwest of the Netherlands from 1976 onwards, and continued through the development of integrated water management. Under the motto of \u003Ci\u003E“making room for water”\u003C/i\u003E, this approach seeks to combine flood protection with the preservation and enhancement of nature. And, just as in the eras of Leeghwater and Lely, this modern approach to water management has itself become a successful Dutch export product.\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003E \u003C/p\u003E\r\n"}}],"colspan":8,"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/simple_2049679555","model":{}},{"organism":"Container","colspan":4,"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445/simple_635229057","model":{}}],"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_333674445","model":{}},{"organism":"Container.Section","color":"brand1-solid","children":[{"organism":"Container.XF","children":[{"organism":"Container.Section","color":"brand1-solid","children":[{"organism":"PromoCard","color":"brand1","model":{"title":"Meer interviews","links":[{"value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/venster---interviews.html"}],"image":{"src":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/_jcr_content/root/section_820370745/promo_copy_202919122.shellimg.jpeg/1734442953221/netherlands-venster2412-microphone-169.jpeg","alt":"A microphone and an interviewer","width":2041,"height":1149}},"colspan":4,"id":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/jcr_content/root/section_820370745/promo_copy_202919122"},{"organism":"PromoCard","color":"brand1","model":{"title":"Meer energietransitie","links":[{"value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/venster-energietransitie.html"}],"image":{"src":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/_jcr_content/root/section_820370745/promo_copy.shellimg.jpeg/1734442615265/netherlands-blauwwind-offshorewind-2022-stuartconway.jpeg","alt":"Energietransitie","width":5464,"height":3074}},"colspan":4,"id":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/jcr_content/root/section_820370745/promo_copy"},{"organism":"PromoCard","color":"brand1","model":{"title":"Meer specials","links":[{"value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/venster-specials.html"}],"image":{"src":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/_jcr_content/root/section_820370745/promo.shellimg.png/1785159409496/netherlands-venster2606-zeppelin-rotterdam-171340-adobefirefly-169.png","alt":"Meer specials","width":3708,"height":2086}},"colspan":4,"id":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/jcr_content/root/section_820370745/promo"}],"id":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/jcr_content/root/section_820370745","model":{"title":"Meer nieuws uit Shell Venster"}}],"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_806426414/experience_fragment","model":{}}],"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main/section_806426414","model":{}}],"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/main","model":{}},{"organism":"Container.Footer","children":[{"organism":"Breadcrumb.Large","model":{"links":[{"name":"Home","value":"https://www.shell.nl/"},{"name":"Over ons","value":"https://www.shell.nl/over-ons.html"},{"name":"Nieuws","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws.html"},{"name":"Shell Venster 2026","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/shell-venster-2026.html"},{"name":"Atlantropa: Afsluitdijk voor de Middellandse Zee","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee.html"}]},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/footer/breadcrumb"},{"organism":"Container.Raw","ref":"https://www.shell.nl/about-us/_jcr_content/root/footer/inherited.model.json","id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/footer/inherited","model":{}}],"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content/root/footer","model":{}}],"id":"/conf/shell/settings/wcm/templates/base/structure/jcr_content/root","model":{}}],"model":{"title":"Atlantropa: Afsluitdijk voor de Middellandse Zee","text":"Woestijnen inunderen, het klimaat veranderen en de kustlijn van hele continenten opnieuw intekenen. Gedurende een groot deel van de 20e eeuw meende de mens de planeet naar eigen goeddunken te kunnen herinrichten. Hoogmoedswaanzin, zeggen we met de wijsheid van nu. Maar als je de Zuiderzee kunt indammen, waarom dan niet hetzelfde doen met de Middellandse Zee?","date":"2026-09-23T13:20:00.000Z","links":[{"name":"canonical","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee.html"},{"name":"hierarchy","value":"nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee"},{"name":"homeTitle","value":"Over ons"},{"name":"homeUrl","value":"https://www.shell.nl/over-ons.html"},{"name":"locale","value":"nl-NL"},{"name":"title","value":"Atlantropa: Afsluitdijk voor de Middellandse Zee | Over ons"},{"name":"textDirection","value":"ltr"},{"name":"template","value":"base"},{"name":"contentPath","value":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee"},{"name":"externalDisclaimerText","value":"Juridische Disclaimer Shell plc\r\n\r\nU verlaat nu de website van Shell in Nederland.\r\n\r\nDe link die u hebt geselecteerd verwijst naar een website die niet is gecontroleerd door Shell plc of een lid van de Shell Group. De informatie en het materiaal op de gekoppelde website worden op geen enkele manier door Shell plc, noch enig ander lid van de Shell Group bevestigd, aangenomen, gecertificeerd of op enige andere manier gevalideerd. Hieronder vallen de sponsor van de website en eventueel beleid en eventuele activiteiten en diensten die op de website worden aangeboden, door enige adverteerder op de website of die aan de website is verbonden.\r\n\r\nBedankt voor uw bezoek aan de website van Shell in Nederland."},{"name":"themeMode"},{"name":"lastModified","value":"2026-09-23T13:24:49.764Z"},{"name":"themeName","value":"base"},{"name":"themePath","value":"/etc.clientlibs/amidala/clientlibs/theme-base"},{"name":"themeCss","value":"/etc.clientlibs/amidala/clientlibs/theme-base.ACSHASHb291465fc8d3c7bcefde74d34044b698.css"}],"tags":[{"name":"Geschiedenis","value":"shell:netherlands/shell-venster-magazine/geschiedenis"},{"name":"Specials","value":"shell:netherlands/shell-venster-magazine/specials"}],"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/_jcr_content/root/metadata.shellimg.jpeg/1790060273192/netherlands-venster2608sep-atlantropa-ittiz10sep2010-cc-169.jpeg","alt":"Artistieke impressie van hoe Antlantropa eruit zo kunnen zien (Beeld: Ittiz (CC))","width":3708,"height":2086}},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster-2026/atlantropa-afsluitdijk-voor-de-middellandse-zee/jcr_content"}