{"organism":"Page","children":[{"organism":"Container.Raw","children":[{"organism":"Metadata","model":{"title":"Heimelijk venster","text":"\u003Cp\u003EKennis is macht. Die wetenschap ligt ten grondslag aan het op een na oudste beroep van de wereld: spionage. Wie weet wat de vijand kan, doet en denkt, heeft meer kans om ze te verslaan.\u003C/p\u003E\r\n","links":[{"name":"Lees Heimelijk venster","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage.html"}],"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/_jcr_content/root/metadata.shellimg.jpeg/1765802880951/netherlands-venster2403-matahari-pnwrnk-alamy-169.jpeg","alt":"Mata Hari (Beeld: Alamy)","width":3000,"height":1688},"date":"2024-06-28T08:07:00.000Z","tags":[{"name":"Specials","value":"shell:netherlands/shell-venster-magazine/specials"}]},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/metadata"},{"organism":"ContentOwner","model":{},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/contentowner"},{"organism":"Container.Header","children":[{"organism":"Container.Raw","ref":"https://www.shell.nl/about-us/_jcr_content/root/header/inherited.model.json","model":{},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/header/inherited"},{"organism":"Breadcrumb","model":{"links":[{"name":"Home","value":"https://www.shell.nl/"},{"name":"Over ons","value":"https://www.shell.nl/over-ons.html"},{"name":"Nieuws","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws.html"},{"name":"Shell Venster","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster.html"},{"name":"Shell Venster 2024","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/shell-venster-2024.html"},{"name":"Heimelijk venster","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage.html"}]},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/header/breadcrumb"}],"model":{},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/header"},{"organism":"Container.Main","children":[{"organism":"Container.Section","children":[{"organism":"PageHeader.Date","color":"inherited","model":{"title":"Heimelijk venster","text":"\u003Cp\u003EKennis is macht. Die wetenschap ligt ten grondslag aan het op een na oudste beroep van de wereld: spionage. Wie weet wat de vijand kan, doet en denkt, heeft meer kans om ze te verslaan.\u003C/p\u003E\r\n","image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/_jcr_content/root/main/section/page_header.shellimg.jpeg/1765802496490/netherlands-venster2403-matahari-pnwrnk-alamy-166.jpeg","alt":"Mata Hari (Beeld: Alamy)","width":3000,"height":1124},"date":"2024-06-28T08:07:00.000Z"},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/main/section/page_header"},{"organism":"Container","children":[{"organism":"Author.Info","color":"inherited","model":{"text":"\u003Cp\u003E\u003Cb\u003ETekst:\u003C/b\u003E Rob van 't Wel. \u003Cb\u003EBeeld:\u003C/b\u003E Alamy.\u003C/p\u003E\r\n","links":[{}],"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/_jcr_content/root/main/section/simple/author.shellimg.jpeg/1765802552003/netherlands-venster2403-matahari-pnwrnk-alamy-169.jpeg","alt":"Mata Hari (Beeld: Alamy)","width":3000,"height":1688}},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/main/section/simple/author"},{"organism":"PromoSimple.Text","color":"inherited","model":{"text":"\u003Cp\u003EDat realiseerden de Assyriërs al zo’n tweeduizend jaar voor het begin van onze jaartelling. De zogeheten ‘Koninklijke boodschappers’ hoorden handelaren, koeriers en andere reizigers uit om de kracht van de vijand en omvang van de voorraden te achterhalen. \u003C/p\u003E\r\n\u003Ch3\u003EMata Hari\u003C/h3\u003E\r\n\u003Cp\u003EDe spion is daarna nooit meer van het toneel verdwenen. Dichter bij huis en in de tijd is er de bekendste Nederlandse spion: Mata Hari. Geboren als Margaretha Geertruida Zelle op 7 augustus 1876 in Leeuwarden en gestorven voor een Frans vuurpeloton wegens dubbelspionage op 15 oktober 1917 in Vincennes, ten zuidoosten van Parijs.\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003EHaar levensverhaal is kleurrijk, net als haar artiestennaam. Teruggebracht tot de essentie is het de geschiedenis van een kansarm meisje dat zich als zinnenprikkelende danseres opwerkt tot een graag geziene gast in de betere kringen in West-Europa, aan het begin van de vorige eeuw. Geldelijke gewin, vrouwelijke charmes en mannen met geheimen; het is een even klassieke als explosieve cocktail voor spionage. Daar komt een dramatische afloop bovenop en een nog altijd sluimerende discussie over haar schuld of onschuld.\u003C/p\u003E\r\n\u003Ch3\u003EElsbeth Schragmüller \u003C/h3\u003E\r\n\u003Cp\u003EMinder bekend is dat Mata Hari in het spionnenvak is ingewijd door een minstens zo intrigerende vrouw, maar dan een stuk minder opvallend. Het gaat om de Duitse Elsbeth Schragmüller (1887-1940) alias Fräulein Dokter. Schragmüller studeert politicologie in een tijd dat het voor vrouwen hoogst ongebruikelijk is om naar de universiteit te gaan.\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003EVlak voor het begin van de Eerste Wereldoorlog rondt ze haar studie af aan de universiteit van Freiburg maar een baan op niveau komt niet voorbij. Na de start van de oorlog besluit de Pruisische officiersdochter voor het vaderland te willen werken. Eigenzinnig reist ze naar het bezette Brussel om daar haar diensten aan te bieden. Haar doortastendheid levert haar een baan op als militair censor. Ze leest brieven op mogelijk verborgen informatie.\u003C/p\u003E\r\n\u003Ch3\u003ESpionagevak\u003C/h3\u003E\r\n\u003Cp\u003ESchragmüller blijkt echter veel meer te kunnen – en te willen. In 1915 krijgt ze promotie en wordt ze gestationeerd bij de Kriegsnachrichtenstelle Antwerpen. Daar stort zij zich op het op professionaliseren van het spionagevak. Onderdeel daarvan is het scholen van nieuwe spionnen. Haar bekendste leerling is agent H21, later bekend als Mata Hari. Fräulein Dokter brengt haar de fijne kneepjes bij zoals schrijven met onzichtbare inkt en observatietechnieken. Na afloop twijfelt ze over de geschiktheid van H21. Tevergeefs gezien de tragische afloop. Jaren later noemt Schragmüller haar bekendste rekruut “haar grootste mislukking”.\u003C/p\u003E\r\n\u003Cp\u003EHet graf van de, waarschijnlijk in februari 1940 gestorven Fräulein Dokter, is ondanks nog altijd levende initiatieven niet gevonden. Doodsoorzaak en exacte datum zijn nog altijd onderwerp van gesprek. Spionage wil zicht bieden op de kracht van de vijand. Een inkijkje in de wereld van spionage is minstens zo ingewikkeld.\u003C/p\u003E\r\n"},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/main/section/simple/text"}],"colspan":8,"model":{},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/main/section/simple"},{"organism":"Container","children":[{"organism":"PromoSimple","color":"brand1-subtle","model":{"title":"Vierluik: Andere vensters","text":"\u003Cp\u003EDit verhaal is deel van het vierluik \u003Ci\u003EAndere vensters\u003C/i\u003E. Lees ook de andere verhalen in deze serie.\u003C/p\u003E\r\n","links":[{"name":"Verleidelijk venster","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/shell-venster-2024/andere-vensters--verleiding.html","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-right-circle.svg"},{"name":"Venster op de ziel","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/shell-venster-2024/andere-vensters--ziel.html","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-right-circle.svg"},{"name":"Helder venster","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/shell-venster-2024/helder-venster.html","icon":"/content/dam/shell/icons/global/navigation/arrow-right-circle.svg"}],"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/_jcr_content/root/main/section/simple_541561609/promo_copy.shellimg.jpeg/1765807273203/netherlands-venster2403-marilyn-monroe-milton-h-green-iconic-images-169.jpeg","alt":"Marilyn Monroe (Photo: Milton H. Green Iconic Images)","width":3000,"height":1688}},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/main/section/simple_541561609/promo_copy"}],"colspan":4,"model":{},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/main/section/simple_541561609"}],"model":{},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/main/section"},{"organism":"Container.Section","color":"brand1-solid","children":[{"organism":"Container.XF","children":[{"organism":"Container.Section","color":"brand1-solid","children":[{"organism":"PromoCard","color":"brand1","model":{"title":"Meer interviews","links":[{"value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/venster---interviews.html"}],"image":{"src":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/_jcr_content/root/section_820370745/promo_copy_202919122.shellimg.jpeg/1734442953221/netherlands-venster2412-microphone-169.jpeg","alt":"A microphone and an interviewer","width":2041,"height":1149}},"colspan":4,"id":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/jcr_content/root/section_820370745/promo_copy_202919122"},{"organism":"PromoCard","color":"brand1","model":{"title":"Meer energietransitie","links":[{"value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/venster-energietransitie.html"}],"image":{"src":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/_jcr_content/root/section_820370745/promo_copy.shellimg.jpeg/1734442615265/netherlands-blauwwind-offshorewind-2022-stuartconway.jpeg","alt":"Energietransitie","width":5464,"height":3074}},"colspan":4,"id":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/jcr_content/root/section_820370745/promo_copy"},{"organism":"PromoCard","color":"brand1","model":{"title":"Meer specials","links":[{"value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/venster-specials.html"}],"image":{"src":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/_jcr_content/root/section_820370745/promo.shellimg.png/1785159409496/netherlands-venster2606-zeppelin-rotterdam-171340-adobefirefly-169.png","alt":"Meer specials","width":3708,"height":2086}},"colspan":4,"id":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/jcr_content/root/section_820370745/promo"}],"model":{"title":"Meer nieuws uit Shell Venster"},"id":"/content/experience-fragments/shell/amidala/NL/promo-footer-1/nl-venster-general/jcr_content/root/section_820370745"}],"model":{},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/main/section_1949105516/experience_fragment"}],"model":{},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/main/section_1949105516"}],"model":{},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/main"},{"organism":"Container.Footer","children":[{"organism":"Breadcrumb.Large","model":{"links":[{"name":"Home","value":"https://www.shell.nl/"},{"name":"Over ons","value":"https://www.shell.nl/over-ons.html"},{"name":"Nieuws","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws.html"},{"name":"Shell Venster","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster.html"},{"name":"Shell Venster 2024","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/shell-venster-2024.html"},{"name":"Heimelijk venster","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage.html"}]},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/footer/breadcrumb"},{"organism":"Container.Raw","ref":"https://www.shell.nl/about-us/_jcr_content/root/footer/inherited.model.json","model":{},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/footer/inherited"}],"model":{},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content/root/footer"}],"model":{},"id":"/conf/shell/settings/wcm/templates/base/structure/jcr_content/root"}],"model":{"title":"Heimelijk venster","text":"Kennis is macht. Die wetenschap ligt ten grondslag aan het op een na oudste beroep van de wereld: spionage. Wie weet wat de vijand kan, doet en denkt, heeft meer kans om ze te verslaan.","date":"2024-06-28T08:07:00.000Z","links":[{"name":"canonical","value":"https://www.shell.nl/over-ons/nieuws/venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage.html"},{"name":"hierarchy","value":"nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage"},{"name":"homeTitle","value":"Over ons"},{"name":"homeUrl","value":"https://www.shell.nl/over-ons.html"},{"name":"locale","value":"nl-NL"},{"name":"title","value":"Heimelijk venster | Over ons"},{"name":"textDirection","value":"ltr"},{"name":"template","value":"base"},{"name":"contentPath","value":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage"},{"name":"externalDisclaimerText","value":"Juridische Disclaimer Shell plc\r\n\r\nJe verlaat nu de website van Shell in Nederland.\r\n\r\nDe link die je hebt geselecteerd verwijst naar een website die niet is gecontroleerd door Shell plc of een lid van de Shell Group. De informatie en het materiaal op de gekoppelde website worden op geen enkele manier door Shell plc, noch enig ander lid van de Shell Group bevestigd, aangenomen, gecertificeerd of op enige andere manier gevalideerd. Hieronder vallen de sponsor van de website en eventueel beleid en eventuele activiteiten en diensten die op de website worden aangeboden, door enige adverteerder op de website of die aan de website is verbonden.\r\n\r\nBedankt voor je bezoek aan de website van Shell in Nederland."},{"name":"themeMode"},{"name":"lastModified","value":"2026-11-03T13:16:03.956Z"},{"name":"themeName","value":"base"},{"name":"themePath","value":"/etc.clientlibs/amidala/clientlibs/theme-base"},{"name":"themeCss","value":"/etc.clientlibs/amidala/clientlibs/theme-base.ACSHASHb291465fc8d3c7bcefde74d34044b698.css"}],"tags":[{"name":"Specials","value":"shell:netherlands/shell-venster-magazine/specials"}],"image":{"src":"https://www.shell.nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/_jcr_content/root/metadata.shellimg.jpeg/1765802880951/netherlands-venster2403-matahari-pnwrnk-alamy-169.jpeg","alt":"Mata Hari (Beeld: Alamy)","width":3000,"height":1688}},"id":"/content/shell/countries/netherland/nl_nl/about-us/news/shell-venster/shell-venster-2024/andere-vensters--spionage/jcr_content"}