Het verschil maken voor huishoudens in energiearmoede

De EnergieWending streeft naar een eerlijke energietransitie en slaat de handen ineen om buurtbewoners in armoede uit de kou, hitte of schimmel te halen. Ook voorziet de onderneming huishoudens van kleine maatregelen en coaching om onleefbare omstandigheden te voorkomen. Met jaren ervaring weet Wendela dat energiearmoede niet is opgelost met het aanbrengen van een tochtstrip en ledlampen. “Met een doorverwijzing, melding bij de verhuurder of aanvraag van een regeling kunnen we soms meer impact maken dan met een bespaarproduct. Wanneer je achter de voordeur komt, zie je dat er bij bewoners vaak meer speelt dan energiearmoede alleen.”

Sociale benadering

Deze sociale en lokale benadering maakt De Energiewending tot een uniek initiatief. En effectief. Al meer dan 1.200 woningen in Amsterdam-West zijn door huisbezoeken van De EnergieWending verbeterd en energiezuiniger gemaakt. Maar bovenal hebben bewoners in schrijnende situaties, zoals woningen met schimmel, de ondersteuning gekregen waarop ze recht hebben.

Midden in de wijk om het verschil te maken

Met haar onderneming zit Wendela in Midwest, een oud schoolgebouw dat nu een centrale en maatschappelijke functie vervult in de wijk. Bouwstijl Amsterdamse School, helemaal verduurzaamd door de eigenaar en vol met lokale initiatieven zoals dat van Wendela. De locatie vormt een inspirerende werkomgeving, ervaart Wendela. Bovendien is het team van De EnergieWending, gehuld in opvallend groengeel, aanwezig én zichtbaar in de wijk waar ze het verschil maakt. 

Representatie leidt tot vertrouwen

De EnergieWending bestaat inmiddels uit veertien mensen, veelal buurtbewoners, vanuit allerlei culturele en maatschappelijke achtergronden. “Daardoor kunnen we mensen cultuursensitief benaderen”, legt Wendela uit. Bijna de helft van team reïntegreert bij De EnergieWending terug naar werk. “Door met een divers en representatief team te werken, ontstaat er gelijkwaardigheid in ons contact met bewoners. Dit schept het vertrouwen dat nodig is om achter de voordeur te komen. Bovendien maakt dit het mogelijk om het over gedrag te hebben, zonder elkaar te veroordelen of met de vinger te wijzen.”

Lokale aanpak

Een standaard aanpak om gezinnen uit energiearmoede te halen, is er niet. Dat zou ook niet logisch zijn, want ieder gezin is anders en ook iedere woning. Op allerlei verschillende manieren probeert De EnergieWending er samen met bewoners achter te komen wat nodig is. Dit doet ze door plekken waar mensen in energiearmoede naartoe gaan op te zoeken, door gesprekken op straat aan te knopen en aanwezig te zijn in buurthuizen en op buurtevenementen. Door daadwerkelijk bij mensen aan te bellen, bereikt De EnergieWending de meest kwetsbare huishoudens.

Maatschappelijk initiatief

“We zijn een maatschappelijk initiatief en maken geen winst op mensen in energiearmoede”, vertelt Wendela. Het is voor haar en de collega’s van De EnergieWending een flinke klus om de acquisitie rond te krijgen. De bijdrage van het Shell Impact Fund was zeer welkom om de impact van De EnergieWending te vergroten. Met deze bijdrage kan de onderneming haar werkwijze met andere lokale initiatieven delen en op die manier nog meer huishoudens helpen.

Inclusieve energietransitie

Wendela geeft eerlijk toe dat de steun van Shell Impact Fund voor wat innerlijke dilemma’s heeft gezorgd. “Ik zit ook op de A12 om te demonstreren tegen fossiele subsidies. Dat botst”, vertelt de oprichter van De EnergieWending. “Maar, aangezien Shell een groot aandeel heeft in de energietransitie, vind ik dat juist Shell moet bijdragen aan onze missie om de energietransitie inclusiever te maken. Mijn doel is om lokaal in West te laten zien hoe dat ook op grotere schaal zou kunnen. En in een transitie hebben we elkaar uiteindelijk nodig, om de kritieke massa te vormen voor een wending.”

Verder dan de getallen

De impact die De EnergieWending bij bewoners thuis maakt, is niet alleen in CO₂-reductie of in een lagere energierekening te vatten. Ze is blij dat Shell de sociale en lokale meerwaarde van haar onderneming inziet. En dat er verder en genuanceerder is gekeken dan alleen de getallen. Ze lacht: “Zeg ik, met een technische achtergrond aan de TU Delft. Maar in ons streven alles te kwantificeren, vergeten we soms de persoonlijke context.”

Onmeetbare waarde

Wendela en haar collega’s zien schrijnende situaties, van onveilige situaties tot dichtbebouwde woningen. “Veel mensen hebben een buffer voor als hun wasmachine kapot gaat. De meeste bewoners die wij zien, niet. Dus als ze een oude machine aan de straatkant zien staan, tillen ze ‘m hun woning in. Net als al die andere dingen die mogelijk nog van pas kunnen komen.”

Van lokale actie naar collectieve verandering

Wendela komt in kamers vol schimmel, waar kinderen longklachten oplopen. “Achter het gordijn dat niet meer open kon, waren de kozijnen zwart.” En over het gezin waar ze onlangs was, vertelt ze: “Die wonen in een woonblok van de Amsterdamse School. Een prachtige bouwstijl, maar niet tegen de steeds extremere weersomstandigheden bestand. We zien het overgrote deel van deze straat met dezelfde problematiek.”

Samen aan de slag

"Binnenkort starten we samen met onder andere woningcorporaties en bewoners een project om de schimmelproblematiek gezamenlijk aan te pakken. Niet ieder huishouden zou deze strijd individueel moeten voeren”, vindt ze. “Maar parallel aan de zoektocht naar collectieve oplossingen moeten de meest schrijnende gevallen direct worden geholpen.” Twee weken later laat Wendela de fotograaf zien waarvoor ze dit werk doet: het huis waar voorheen twee kinderen in de schimmel sliepen, staat nu in de steigers om aangepakt te worden.