Shell Venster 2024

Shell speelt al meer dan 130 jaar een belangrijke rol in de Nederlandse samenleving. Als energieleverancier, banenmotor en investeerder in innovatie. In opdracht van Shell deed economisch adviesbureau Oxford Economics onderzoek naar de sociaal-economische bijdrage van Shell in Nederland. Uit het onderzoek blijkt dat Shell in 2022 ruim 10 miljard euro bijdroeg aan de Nederlandse economie.

175.000 kilometer kerstverlichting is er nodig om Nederland door de eindejaarsmarathon van gezelligheid heen te slepen. Net als Mariah Carey, Home Alone en het ritueel afstoffen van de gourmetset natuurlijk. 

Met dank aan de geografische ligging kent Nederland een grote raffinagesector. De zes raffinaderijen waren ooit het symbool van technisch kunnen, welvaart en vooruitgang. Inmiddels ligt de sector op meerdere vlakken onder vuur. Jan-Willem Van den Beukel, voorzitter van de branchevereniging Vemobin over de kansen en bedreigingen. “Hopelijk zet de Europese Commissie tijdig de wissels om.”

Maak kennis met Valeria. Ze is een van de vele afgestudeerden die jaarlijks bij Shell aan de slag gaan.

Wendela Troll was onlangs op huisbezoek bij een gezin in een klein appartement in Amsterdam-West. Dat ze de rest van de dag last van haar luchtwegen had, zegt genoeg over de staat van de woning: “De schimmel...” zegt ze met urgentie in haar stem, “en daar slapen twee kinderen in.” Met haar sociale onderneming, De EnergieWending, wil ze het verschil maken voor huishoudens in energiearmoede. Het initiatief wordt gesteund door het Shell Impact Fund.

Op Shell Chemicals Park Moerdijk is deze maand de nieuwe recyclinginstallatie voor kunststoffen opgestart. Paul de Hoog, business opportunity manager bij Shell is verheugd: “De installatie is een noodzakelijke schakel in het circulair maken van moeilijk te recyclen plastic tot nieuw en zuiver plastic, waar weer nuttige producten van kunnen worden gemaakt.”

De avond is volledig gevallen. Bij De Tweede Steeg, een monumentale truckstop bij Amersfoort, wacht buiten een lange rij ronkende trucks voor de slagboom tot Ton (gepensioneerd conducteur) navigeert ze richting een plek op de parkeerplaats, in fluorescerend verkeersregelaarspak, geroutineerd zwierend met zijn lichtstok. 

Bedrijven met panden van formaat hebben vaak een slim gebouwbeheersysteem, inclusief een facility manager. Die regelt alle installaties en zorgt voor een efficiënte energiehuishouding. Maar wie doet dat voor bedrijven met kleinere gebouwen? Daar heeft Ankit Chouhan van KlimaShift wel een antwoord op. Het Shell Impact Fund steunt KlimaShift hierin.

Toen Arnon Kadouch samen met zijn gezin een appartement met blokverwarming betrok, en inzicht wilde in zijn warmtegebruik, stokte de informatievoorziening. “We betaalden maandelijks een voorschot en bij de jaarlijkse eindafrekening was het een verrassing wat we moesten bijbetalen.” Het vormde de oorsprong van de onderneming die hij samen met compagnons Noam Blitz en Ilya Pimenov oprichtte: homii. Het jonge bedrijf, gespeld met een kleine letter h aan het begin, biedt online inzicht in het warmteverbruik van woningen met een collectieve warmtebron. 

Surya Prakash (inmiddels 32) kookte in zijn thuisland nooit. Totdat de student uit India verhuist naar Nederland voor zijn studie Mechanical Engineering aan de TU Delft. Pas dan voelt hij, staand achter het fornuis in zijn studentenhuis, hoeveel warmte verloren gaat tijdens het koken: 80%, zo blijkt! Dat moet anders kunnen, vindt Surya. Lees hier over de wording van zijn onderneming Effium en zijn superefficiënte pan: de Effium-pan. Dit initiatief wordt gesteund door het Shell Impact Fund.

Waarom is water nat? Waarom is de lucht blauw? Waarom mag dat niet? Kinderen stellen tot wel 300 vragen per dag, met 4-jarige meisjes als uitschieter: 390 stuks in een etmaal. Zo bleek uit een inmiddels ruim 20 jaar oude enquête uit het Verenigd Koninkrijk onder 1000 moeders. Dat is ongeveer elke twee minuten een vraag. 

Je kent Shell als hofleverancier van benzine, diesel, LPG en wellicht ook van de elektrische laadpalen voor scooters, motoren en auto’s. Wellicht ben je vaste klant bij het station op de hoek, langs de weg of gebruik je een van de vele laadpalen die via dochter Ubitricity in steeds meer straten verschijnen. Maar, helpt Shell ook het Nederlandse openbaar vervoer? 

Sir Henri Deterding stond begin twintigste eeuw dertig jaar aan het roer van de Koninklijke/Shell Groep. Hij is zowel de meest succesvolle als meest omstreden leider van het energieconcern. De Duitse publicist Jochen Thies dook in de bewogen levensgeschiedenis van de Nederlandse topondernemer. Zijn conclusie: van vele grijstinten is een zwarte bladzijde gemaakt.

Soms hebben twee startende ondernemers aan een gesprekje van hooguit twee minuten genoeg om te weten dat ze met elkaar in zee moeten. Dat overkwam Onno Bierhoff en Arjen van der Horst. Tijdens hun ultrakorte kennismaking raakten ze direct overtuigd van de nieuwe en compacte manier om een bron aan te leggen voor een water/water-warmtepomp voor thuisgebruik. “Geen drie vrachtwagens in je achtertuin, maar een enkel bestelbusje voor de deur." Dit is het verhaal van Geheco, een van de vier bedrijven uit de tweede lichting in het Shell Impact Fund.

Wie uit een glastuinbouwstreek komt of er wel eens in de zomer doorheen is gefietst, kent het vast: een inkijkje in hoe de planten erbij staan is vaak lastig door een dikke laag wit krijt op het glas aan de buitenkant. Die laag is er om groeiend groen te beschermen tegen het zonlicht. Als de herfst in aantocht is, wordt de kas schoongespoeld om weer meer licht naar het gewas door te laten. Fotoniq uit Delft bedacht dat dit anders kon.

“De groene generatie voor ons, denkt nog dat wij het middelpunt van de wereld zijn. Forget it. Wij worden bijzaak”, waarschuwt energie-analist Jilles van den Beukel. Met energie-expert Lucia van Geuns is hij co-auteur van een rapport over olie en gas tijdens de energietransitie. Een gesprek over de noodzaak van een brede blik op de energiewereld, waar macht aan het schuiven is.

Niets is zo vanzelfsprekend als de zon. Behalve goed voor het humeur, een portie vitamine D en een kleurtje op het gezicht, levert de zon ‘gratis’ energie. Inmiddels is het een vaste waarde in het energiesysteem en is Nederland koploper in zonne-energie. Twee experts laten hun licht schijnen op verleden, heden en toekomst van zonnestroom.

De silicium zonnecellen die nu gebruikt worden, hebben een bescheiden rendement: zo’n 24 procent. Hoogleraar René Janssen van de Technische Universiteit Eindhoven werkt met een onderzoeksgroep aan zonnecellen met een veel hoger rendement. Dat doet ze door gebruik te maken van perovskiet, een materiaal met een nieuwe kristalstructuur, ontdekt in 1839 door de Duitse mineraloog Gustav Rose.

“Het Hofplein leek veranderd in een moderne sprookjestuin. Langzaam schoven de silhouetten van de eindeloze stroom auto’s en trams voorbij, donker afstekend tegen het sprankelende licht van de fontein”, schrijft dagblad Het Vrije Volk op 17 mei 1955 bij de opening van de fontein op het Hofplein in Rotterdam. Maar de veranderingen gaan door, ook nu nog.

Want ziet, hoe rijk het leven is. Ze zien de televisiequiz. En wonen in betonnen dozen. Met flink veel glas, dan kun je zien. Hoe of het bankstel staat bij Mien. En d'r dressoir met plastic rozen.

Kennis is macht. Die wetenschap ligt ten grondslag aan het op een na oudste beroep van de wereld: spionage. Wie weet wat de vijand kan, doet en denkt, heeft meer kans om ze te verslaan.

Op zaterdag 3 september 1966 ondertekent burgemeester Aldert van Bruggen van het Groningse Delfzijl een bijzonder uittreksel van de burgerlijke stand. Hierin staat dat op 23 februari 1929 Jules Maigret op 45-jarige leeftijd te Delfzijl is geboren. Zijn vader heet Georges Simenon en de moeder is onbekend. 

Wat Vinden Mannen Aantrekkelijk? De 13 Belangrijkste Dingen, luidt de kop van een artikel op de website mannenbrein.nl. Bij tip 1 in de categorie ‘uiterlijk’, getiteld Een klein beetje bloot maakt een groot verschil - staat: “En als je het helemaal goed wilt doen: kies kleding die niet veel laat zien, maar de suggestie wekt dat het bijna heel veel laat zien.” Een stof die hier bij uitstek voor in aanmerking komt, is voile. Het is wat verhult en onthult tegelijkertijd.

Wist je dat van het raffinagecomplex van Shell Energy and Chemicals Park Pernis ook een digitale variant bestaat? Zelfs de complete Noordzee heeft een digitale kopie, met op je beeldscherm hoe vissen zwemmen langs een windmolenpark. Zo’n Digital Twin geeft een nieuw venster op de werkelijkheid. 

Fruit telen. Én zonne-energie opwekken. En dat op hetzelfde stuk landbouwgrond. Fruitteler Johan van Os uit Papendrecht hoefde zichzelf niet te overtuigen van dit vernieuwende idee. Anderen wel.

De Noordzee is al ruim vijftig jaar een bron van energie. Maar achter de horizon vanaf de kust zijn de werkzaamheden in de loop van de jaren ingrijpend veranderd. Offshore eiland Seafox 4 maakte de hele cyclus mee en doorstond alle stormen. Portret van een werkpaard op zee met negen levens.

Historia magistra vitae: de geschiedenis is de leermeester voor het leven. Aldus de Romeinse filosoof, redenaar en politicus Marcus Tillius Cicero (106-42 v.C.). Hier een terugblik op 1976, het jaar waarin de allereerste editie van Shell Venster verschijnt. Ondanks dat het een ministapje terug in de tijd is, zijn de veranderingen sindsdien enorm. Historisch inzicht leert je dingen in perspectief te zien en je eigen tijd te relativeren. In 10 grafieken en meer.

Het komt zelden voor dat je een bedrijf treft met meer levenservaring dan Shell. Zie daar Saint-Gobain, in 1665 in Frankrijk als spiegelfabrikant begonnen. Nu produceert, levert en distribueert het bedrijf allerlei producten, systemen en oplossingen voor de bouw, gezondheidzorg, mobiliteit en industrie. In 76 landen met 160.000 medewerkers. Het bedrijf is een koploper in verduurzaming, ook van het wagenpark en CO2-registratie van haar gehele keten. Een gesprek met Martin de Buck, country purchasing director Benelux bij Saint-Gobain, over hoe en wat.

Het is feest, want "Pink Pearl" is 18 jaar geworden. De veilige plek binnen Shell voor de LGBTQIA+-gemeenschap en haar allies is nu een jongvolwassene. Het is hartstikke leuk om er deel van uit te maken, zeggen Alex Bakhuis en Dylan Drenk, leiders van Pink Pearl. Maar de toekomst heeft, net als het verleden, nog wel de nodige uitdagingen. 

Het is geen boiler, het is geen batterij, maar het is de energieopslag waarmee warmtepompen ouderwets lijken. De NEStore is misschien wel een doorbraak in het leveren van warm water en verwarming voor huizen en kleine bedrijven. 

In Nederland sluiten bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden in 2018 het Klimaatakkoord. Doel is de helft minder uitstoot van broeikasgassen in Nederland in 2030 vergeleken met 1990. Nu, zes jaar later, begint de uitvoering op stoom te komen. Waar staan we? En wat moeten we nog doen om dit doel te halen?

Voorzitter Léon van der Meij geeft alvast het goede voorbeeld en steekt zijn rechterhand de lucht in, terwijl hij de aanwezige leden van Energiecoöperatie Gouda vriendelijk vraagt: “En wie stemt er vóór het projectvoorstel voor zonnepanelen op het dak van de petanquevereniging.

Zoeken naar het onbekende. Niet weten of je gaat vinden wat je zoekt, soms niet eens weten wát je zoekt. Het is de essentie van onderzoek en ontwikkeling. Omdat verbetering of genezing wordt gezocht, omdat het simpelweg anders moet of louter, zoals bij Einstein, uit nieuwsgierigheid. Een blik op de motor van de vooruitgang: de wereld van R&D in Nederland. En een paar slimme weetjes. In 10 grafieken.

Als een magneet torent de Akropolis boven het centrum van de Griekse hoofdstad Athene uit. Iedere toerist wil de klim naar de ruim 150 meter hoge stadsburcht maken, liefst voor de drukte en hitte uit. Het is een van de drukstbezocht archeologische trekpleisters ter wereld.

FBI-agent Clarice Starling (Jodie Foster) tast angstig in het duister terwijl seriemoordenaar Jame Gumb, alias Buffalo Bill (Ted Levine), bijna haar gezicht aanraakt. Wie de film The silence of the lambs heeft gezien, met in de hoofdrol Anthony Hopkins als de gestoorde psychiater Hannibal Lecter, herinnert zich vast deze kelderscene. Buffalo Bill maakt handig gebruik van een van de mindere kwaliteiten van onze ogen: kunnen zien in het donker. Hij schakelt het licht uit, bedient zichzelf van een nachtkijker en Clarice heeft het nakijken.

De spanning in de volgepakte kamer is om te snijden. En dat geldt ook voor de taart die pontificaal midden op tafel staat. Het gaat hier om een feestje dat helemaal van deze tijd is: de gender reveal party. Het aansnijden van de met glazuur bedekte taart zal onthullen of de cake binnenin roze of blauw is. En zo weten familie en vrienden of er een paar maanden later een meisje of jongen verwelkomd zal worden.

1952. Met goed gevoel voor ceremonieel – de Fransen kunnen dat – wordt Louis Braille 100 jaar na zijn dood overbracht naar het Pantheon in Parijs, de laatste rustplaats van de grote namen de la République Française. Maar niet zijn hele lichaam. Zijn handen blijven in zijn geboortedorp Coupvray, 40 kilometer oostelijk van de hoofdstad.

Kunststoffen zijn verweven geraakt met alle onderdelen van dagelijks leven en inmiddels onmisbaar in de huidige maatschappij. De zoektocht naar verantwoord hergebruik van de enorme afvalstroom plastics krijgt met vallen en opstaan langzaam vorm. Nieuwe technologieën en partnerschappen moeten helpen de kringloop op gang te krijgen. “Wat wij leveren is geen afval maar een waardevolle grondstof.”

Als je het ei van Columbus hebt gevonden, een nieuw idee dat de klimaattransitie gaat helpen, wil je iedereen daarvan overtuigen. Precies dat doet zelfstandig consultant Margriet Kuijper met het plan voor verplichte koolstofterugname door energiebedrijven. ”Je moet het zien als een vangnet. Dat áls we nog fossiel nodig hebben, de emissie wel netto nul is.”

Nederland op weg naar 2030. Hoe staat het land ervoor in het halen van de klimaatdoelstellingen. In 7 grafieken.

Bronnen van beweging. Wat in Nederland verzet evenveel grond als alle met tractoren ploegende boeren bij elkaar? Precies: de regenworm. Deze tunnelbouwer, bodemverbeteraar en afvalverwerker staat te boek als ‘ingenieur van de bodem’.

Veel inwoners van Amsterdamse volksbuurten van kampen met energiearmoede. Met de inzet van statushouders helpt de FIXbrigade kwetsbare mensen hun woning te verduurzamen. Maar voordat zij aan de slag gaan met het dichten van kieren, moet er eerst een andere kloof worden gedicht.

Toen Roeland van Delden eindelijk zijn nieuwe product, een duurzame vervanger van lood, op een bouwbeurs presenteerde, kon hij rekenen op juichende reacties. Iedereen was enthousiast. Verwachtingsvol opende hij de volgende dag zijn mailbox, in de hoop op een berg nieuwe orders. 

Decennialang is de sector transport en logistiek als vanzelfsprekend gegroeid. Logisch, want hoe meer welvaart, hoe meer spullen, hoe meer vervoer. Maar niet langer. Er moet een nieuw abc komen: van a naar b zijn bekend, maar de c van circulair – en schoon – is betrekkelijk nieuw. En allerminst een abc’tje.

Voor de energievoorziening van de toekomst hangt veel af van de wind. De offshore windenergiesector heeft de wind volop in de bladen. Met bij vlagen wat tegenwind. Een gesprek met TNO-onderzoeker en programmamanager Jan Willem Wagenaar en directeur van Topconsortium voor Kennis en Innovatie (TKI) Offshore Energy Bob Meijer over de trends in de windenergiesector.

Baby, you can drive my car. Het is het voorstel van het meisje in de song van de Beatles, als een tussendoortje op weg naar haar status van famous star of the screen. Een auto met chauffeur is weinigen gegeven, sterrendom al evenmin. Maar aan auto's zelf geen gebrek in Nederland. Net als hectometerpaaltjes: daar zijn er naar schatting meer dan 95.000 van. We banen ons een weg van weetje naar weetje. Het Nederlands autobezit in 12 grafieken.

In Venster 2024-1 schrijft Erik te Roller over negen belangrijke vragen en uitdagingen voor de Nederlandse transport- en logistieke sector. Maar hoe ziet die sector er eigenlijk uit? Dat vertellen deze zeven grafieken.

Na een dienstverband van 33 jaar neemt Yuri Sebregts afscheid als Chief Technology Officer (CTO) bij Shell. Ooit zei hij de universiteit vaarwel om te kiezen voor een tastbare maakbaan bij de chemie-installaties van Shell Moerdijk. Met zoveel succes dat hij uiteindelijk doorgroeide tot eindverantwoordelijke voor de technologieontwikkeling bij Shell.  “Ik heb nergens spijt van.” 

Nederland lijkt steeds minder te houden van de chemie. Veel gehoord: niet veilig, vervuilend en dus kan de sector maar beter verdwijnen. Voorzitter Nienke Homan van branchevereniging VNCI ziet dat totaal anders. Chemie is en blijft nodig – alleen moet het schoner en circulair. ”Je gaat niet in één keer van de kelder naar de zolder.”

In Moerdijk bouwen we een installatie om vervuild plastic te recyclen. Projectmanager Marinka Remijnse en business opportunity manager Paul de Hoog vertellen erover.

Aan de kade van de Energy Transition Campus Amsterdam bouwen we een megawatt-lader geschikt voor schepen en vrachtwagens. Rogier werkt aan supersnel laden voor vrachtwagens en schepen.

Dat iedereen zo ongeveer overal naar toe kan en ook gaat – nog los van het motief – is nog niet zo lang vanzelfsprekend. Columnist, ex-politicus en gerenommeerd adviseur van overheids en bedrijfsleven Paul Schnabel vraagt zich in dit essay onder meer af of iedereen echt wel zo gemakkelijk verkast of kan verkassen.

Vlak voordat corona de wereld stillegt, verkoopt Martin Veen (1965) zijn softwarebedrijf voor de oliesector. De verzamelwoede stamt nog uit de tijd dat hij aan zijn bedrijf en de uitbouw ervan werkte.

De bulk van de handel gaat over de wereldzeeën. Dat is al eeuwen zo. Eerst per zeilschip en sinds de tweede helft van de negentiende eeuw gemotoriseerd. Met dank aan de uitvinding van de scheepsschroef. Maar wie kwam op dat idee?

Dertien jaar geleden verliet Mindy Howard vrijwillig Shell, tijdens de eerste grote reorganisatie van deze eeuw met de wens om astronaut te worden. Nu is ze oprichter en directeur van Cosmic Girls: een unieke wedstrijd voor jonge vrouwen die astronaut willen worden, met als belangrijk nevendoel gelijke kansen voor vrouwen in de ruimtevaart, en op Aarde.

Bronnen van beweging. Paardenkracht is er zo een. De Schotse ingenieur James Watt krijgt zelfs de eenheid van vermogen naar zich vernoemd.  Ongeveer 746 watt is 1 door hem bedachte paardenkracht. Ontleend aan de kracht van een paard, zou je zeggen. Maar nee. Het komt van een pony. En van de nimmer aflatende Engelse dorst naar bier.

Grote bedrijven kunnen niet zonder kleine. En de kleine niet zonder de grote. Maar in die onderlinge relatie moet wel sprake zijn van wederkerigheid, vindt Jacco Vonhof, voorzitter van MKB-Nederland, in een nagenoeg tijdloos interview. “Ik ben van boter bij de vis.”

Technologie is vanouds een partner van vooruitgang. Dat was al zo bij de uitvindingen van het vuur en het wiel. Na de eerste industriële revolutie, die in 1750 begon, zitten we inmiddels middenin de vierde. Deze keer aangejaagd door kunstmatige intelligentie.

Om er in de winter warm bij te zitten, heeft Nederland nog altijd veel aardgas nodig. De vraag naar gas is voorspelbaar: weinig in de zomer, veel in de winter. Gas ondergronds opslaan is primair een buffer voor de winter. Met het sluiten van het Groningerveld is dat belangrijker geworden. 

De binnenvaartsector is volop in beweging. Schepen moeten schoner, rederijen worden groter, en de sector strijdt om goed personeel. Een gesprek aan boord van tankschip Phorcys van kapitein Alex Pomp, binnenvaart-influencer (en kapitein) Liana Engibarjan en hun driejarige zoon Oliver. “Zullen we spelen, zullen we spelen, zullen we spelen?”

Versnellen en verbinden. Onder dat motto wil voorzitter Kees Vendrik met het Nationaal Klimaat Platform een vliegwiel zijn in de energietransitie. “In de praktijk kom je allemaal gedoe tegen. Zo gaat dat. Transitie is gedoe."

Ook een wereldspeler begint als start-up. Eind negentiende eeuw veroorzaken technologische doorbraken een snelgroeiende vraag naar nieuwe olieproducten zoals petroleum en later benzine en diesel. De pioniers van De Koninklijke spelen met hun nieuwe bedrijf in op die energietransitie.