Plastic afval: een grenzeloze kringloop

De omgeving van het industrieterrein Bochum-Gerthe Nord kent meer groen dan je als buitenstaander in dit stukje Ruhrgebied zou verwachten. De bedrijvigheid aan de Dieselstrasse is een stuk minder verrassend: een carrosseriebouwer, een handelaar in tweede en zo te zien ook wel derde en vierdehands auto’s én een grote verwerker Remondis.

Op het Remondis-bedrijfsterrein is het een drukte van belang. De grote en volle parkeerplaats bewijst twee dingen: hier wordt gewerkt en Duitsland is een autoland. Achter op het terrein is een vorkheftruck druk in de weer om geperste balen gekleurd plasticafval van de productie-installatie naar een opslag te verplaatsen. 

Bouwstenen voor grondstoffen

Dat plastic staat centraal in het werkzame leven van Arne Köhne, Senior Business Development & Project manager bij Remondis Recycling. Op de hoogste etage van het drie verdiepingen tellende kantoorgebouw, vertelt hij over een van de uitdagendste projecten uit zijn portefeuille. De geschiedenis ervan gaat terug tot de zomer van 2021. Op dat moment klopt Shell bij het Duitse recyclingconcern aan om te informeren of er samengewerkt kan worden voor een speciaal project. De twee bedrijven kennen elkaar al omdat Remondis de afvalbeheerder op het Duitse Energy & Chemicals Park Rheinland is. In de winter van 2022 tekenen de bedrijven een samenwerkingsovereenkomst.

Shell zal installaties bouwen om gesorteerd plasticafval om te zetten in nieuwe bouwstenen voor hoogwaardig plastic. Remondis, in Duitsland één van de leidende partijen in de afvalbewerking, zal daarvoor de grondstoffen gaan leveren. In praktijk betekent dat het inzamelen, sorteren en voorbewerken van plasticafval.

Lange adem en rotte druiven

Daar is het bedrijf al vele jaren mee bezig. En uit volle overtuiging. Zelfs Norbert Rethmann, honorair voorzitter van de raad van commissarissen van moedermaatschappij Rethmann Gruppe, is thuis aan het experimenteren geweest door plasticafval in de wasmachine te reinigen. Tot ongenoegen van zijn vrouw overigens.

Arne Köhne kent het verhaal en ziet het als een illustratie van de betrokkenheid van ook de hoogste leiding om kunststoffen een volgend leven te geven en zo de plasticafvalberg zo klein mogelijk te houden.

Commercieel gezonde kringlopen

Köhne voelt dezelfde ambitie en prijst zich gelukkig dat hij die kan waarmaken in een familiebedrijf met een wat langere investeringshorizon. Hij weet dat het ontwikkelen van commercieel gezonde kringlopen een kwestie van een lange adem is. Van al het afval dat zijn werkgever Remondis verwerkt, van zowel huishoudens als bedrijven, heeft een deel van het verpakkingsafval van die laatste groep vooralsnog de voorkeur, zo geeft Köhne aan, omdat die grotendeels al gesorteerd binnenkomt. In verschillende sorteerinstallaties wordt al op industriële schaal plastic gesorteerd met behulp van luchtdruk en licht, het zogeheten near-infrared. De sorteertechniek komt oorspronkelijk uit de wijnindustrie: via licht worden rotte druiven gedetecteerd en met lucht worden deze uit de stroom van goede druiven geblazen. De idealiter vijf tot zes verschillende soorten plastic worden vervolgens verder klaargemaakt voor hergebruik.

Nieuwe waardeketen

“De technologie is niet de uitdaging”, zegt Köhne, “de economie is de uitdaging.” Dat geldt zeker voor het plastic dat is gesorteerd en voorbereid voor wat mechanische recycling (zie kader) heet. Die vorm van hergebruik staat momenteel zwaar onder druk. Nieuw, eenvoudig plastic uit fossiele grondstoffen is momenteel op de wereldmarkt zo goedkoop dat nogal wat kringloopbedrijven het heel zwaar hebben, ook omdat de kosten van verwerking – voornamelijk voor energie – hoog zijn.

Chemische recycling

Dat geldt in mindere mate voor de chemische recycling, dat technologisch relatief jong is en dus grotere risico’s kent, maar wel de plastickringloop naadloos sluit. Het project met Shell draait om die meer gecompliceerde chemische recycling. Het vraagt om de bouw van een nieuwe waardeketen waarbij partijen met hele verschillende achtergronden elkaar moeten samenwerken. Remondis moet vanaf 2026 stap voor stap jaarlijks 17.500 ton voor hergebruik geschikt plasticafvalmateriaal gaan leveren. “Hoho”, corrigeert Köhne, “wat wij leveren is geen afval maar een waardevolle grondstof.” Die grondstof gaat uiteindelijk in de loop van 2026 in Nederland gebruikt worden voor verwerking tot pyrolyse-olie. Op Shell Chemicals Park Moerdijk zal die olie dan in een upgrader worden opgewerkt en gezuiverd tot chemische grondstoffen voor hoogwaardige soorten plastic.

Ouderwetse 'nafta'

Door die grondstoffen te mengen en te verwerken met ‘ouderwetse’ fossiele nafta, kan het verwerkt worden tot nieuwe hoogwaardige kunststoffen. Een deel van die productie is dan kringloopplastic, afhankelijk van het gebruikte percentage gerecyclede grondstof. Daarmee gaat plastic de kant van groene stroom op. Je weet als consument niet op welke wijze de elektriciteit bij je thuis is opgewekt, maar je weet wel dat jij betaalt voor een deel van de totale hoeveelheid duurzaam opgewekte stroom; hetzelfde geldt voor bijgemengd gerecycled plastic.

Plexiglas

Aan het einde van het gesprek bij de Remondis-vestiging aan de Dieselstrasse gaat Köhne voor in het trappenhuis richting uitgang. Aan de hoge muren hangen grote kunstwerken met even artistieke als fleurige voorstellingen van verschillende soorten afval. “Plexiglas“, zegt Köhne, verwijzend naar de dikke plaat die voor de afbeelding van een baal plastic zit. Bij Remondis weten ze alles van kunststoffen en gooien ze het liefst zo min mogelijk weg.