Hoeveel geven we uit aan onderzoek?
Zoeken naar het onbekende. Niet weten of je gaat vinden wat je zoekt, soms niet eens weten wát je zoekt. Het is de essentie van onderzoek en ontwikkeling. Omdat verbetering of genezing wordt gezocht, omdat het simpelweg anders moet of louter, zoals bij Einstein, uit nieuwsgierigheid. Een blik op de motor van de vooruitgang: de wereld van R&D in Nederland. En een paar slimme weetjes. In 10 grafieken.
Samenstelling en tekst: Monika Jak, Erik te Roller. Illustraties: Greta Radzevičiūtė
Bronnen: CBS, Eurostat, Rathenau Instituut, Shell, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, TNO, ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW).
Grafiek 1: Hoeveel geven we uit aan R&D, uitgelegd in tekst
Bedrijven, overheid en andere partijen gaven 20 miljard euro uit aan onderzoek en ontwikkeling (R&D) in 2021 . Dat is 2,27% van het bruto binnenlands product. Dit BBP is de waarde van alle geproduceerde goederen of diensten in een land, gemeten over een jaar.
Nederland zou 6,7 miljard meer aan R&D moeten uitgeven om de streefwaarde van de EU-doelstelling van 3% van het BBP te halen.
De grafiek geeft de percentages van het BBP weer voor een aantal andere landen/samenwerkende landen.
- Israël: circa 5,5%
- Zuid-Korea: circa 5%
- België: bijna 3,5%
- Verenigde Staten: bijna 3,5%
- Duitsland: ruim 3%
- OESO: ruim 2,5%
- Frankrijk: ruim 2%
- EU-27: ruim 2%
- Italië: ruim 1,5%
- Spanje: ruim 1,5%
- Luxemburg: circa 1%
Grafiek 2: Wie betaalt dat, uitgelegd in tekst
Van de totale uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling in Nederland wordt 57% betaalt door het bedrijfsleven, gevolgd door de rijksoverheid met 31%. Buitenlandse partijen betalen 10% en de overige 2% wordt door anderen binnenlandse partijen betaald.
Grafiek 3: Wat onderzoeken we, uitgelegd in tekst
De grafiek geeft weer hoeveel bedrijven, hoger onderwijs en researchinstellingen los van elkaar steken in onderzoek op het gebied van: natuurwetenschappen, technische wetenschappen, medische wetenschappen, landbouwwetenschappen, sociale wetenschappen en geesteswetenschappen.
Bedrijven besteden ongeveer de helft aan technische wetenschappen, en ruim een kwart aan natuurwetenschappen. Van de overgebleven circa 25% gaat ongeveer de helft naar medische wetenschappen en kleinere delen naar landbouwwetenschappen en sociale wetenschappen.
Het hoger onderwijs besteedt ongeveer een derde aan medische wetenschappen, en circa 15% aan zowel technische wetenschappen als natuurwetenschappen als sociale wetenschappen. Een klein deel gaat naar geesteswetenschappen en een paar procent naar sociale wetenschappen.
Researchinstellingen besteden ongeveer een derde aan natuurwetenschappen en ongeveer een kwart aan landbouwwetenschappen. Ongeveer 15% gaat naar sociale wetenschappen. Circa 10% gaat nar technische wetenschappen. Een kleiner deel gaat naar zowel medische wetenschappen als geesteswetenschappen.
Grafiek 4: Wat doet het bedrijfsleven, uitgelegd in tekst
Tot 2010 is ongeveer 75% van de uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling afkomstig van de industrie. Vanaf 2011 groeien de andere sectoren met name door wijzigingen in de statistiek.
Van de R&D-uitgaven die het bedrijfsleven doet in 2021 gaat ongeveer de helft naar de industrie, en zo'n 45 tot 46% naar diensten. De rest is overig.
Grafiek 5: Wat doet Shell?
In 2022 heeft Shell 1.067 miljoen dollar uitgegeven aan onderzoek en ontwikkeling. (In 2021 was dat 815 miljoen). Hiervan was ongeveer 440 miljoen bestemd voor projecten rond de energietransitie. Dat is 41% van de totale R&D-uitgaven.
Grafiek 6: Hoeveel mensen werken in R&D, uitgelegd in tekst
In 2021 werkten in totaal 239.000 mensen in Nederland in onderzoek en ontwikkeling. Daarvan had 75% een baan bij bedrijven, 20% bij universiteiten en hogescholen en 5% bij research-organisaties.
Grafiek 7: Over hoogleraren, uitgelegd in tekst
- In 2021/2022 waren 3.612 hoogleraren in dienst bij de Nederlandse universiteiten.
- Dit is exclusief ruim 1.600 in de gezondheidszorg.
- Er zijn 1.098 bijzondere hoogleraren.
- 28% van alle hoogleraren in Nederland is vrouw.
Grafiek 8: Hoe vindingrijk zijn we, uitgelegd in tekst
Nederland staat op de vierde plek van het meeste aantal Europese patentaanvragen per miljoen inwoners. Zwitserland staat op de eerste plek.
Grafiek 9: Hoeveel Nobelprijs-winnaars telt Nederland, uitgelegd in tekst
Nederlant telt 22 Nobelprijs-winnaars: 10 voor natuurkunde, 4 voor scheikunde, 3 voor economie, 3 voor geneeskunde en 2 voor vrede.
Grafiek 10: IQ-score, uitgelegd in tekst
Een IQ-score zegt niet alles over intelligentie, maar het is wel de beste manier om intelligentie te meten. Het gemiddelde van Nederlands in 2023 was 100.66, volgens de internationale IQ-test.com. Een stijgende lijn, want in 2022 was het nog 99.7. Op nummer 1 staat Zuid-Korea met een gemiddelde van 107.54.
