Anders kijken: Nachtkijken
FBI-agent Clarice Starling (Jodie Foster) tast angstig in het duister terwijl seriemoordenaar Jame Gumb, alias Buffalo Bill (Ted Levine), bijna haar gezicht aanraakt. Wie de film The silence of the lambs heeft gezien, met in de hoofdrol Anthony Hopkins als de gestoorde psychiater Hannibal Lecter, herinnert zich vast deze kelderscene. Buffalo Bill maakt handig gebruik van een van de mindere kwaliteiten van onze ogen: kunnen zien in het donker. Hij schakelt het licht uit, bedient zichzelf van een nachtkijker en Clarice heeft het nakijken.
Tekst: Monika Jak. Beeld: Getty Images.
Aan kijken in de duisternis gaat een wereld van techniek schuil. De ene nachtkijker is daarom de andere niet. Die van Buffalo Bill is een infraroodkijker. Net als een digitale camera uitgerust met een zeer lichtgevoelige beeldsensor maar een – en dat is de crux – die ook infrarood ziet. Om dat maximaal te benutten hebben veel modellen een infrarood-projector die het onderwerp beschijnt. Het mondt uit in een monochroom beeld, vaak in groentinten, dat door het oculair op een lcd-scherm of beeldbuisje te zien is.
Temperatuur hoger
De Duitse astronoom William Herschel ontdekt het infrarood. In 1800 meet hij de temperatuur van het spectrum van licht dat door een prisma valt. Hij ontdekt dat in het zichtbare rode deel van het spectrum de temperatuur hoger is dan in het blauwe. Maar voorbij het rood, in het voor mensen onzichtbare deel, is de temperatuur nog hoger. Voilà: het infrarood.
Warmtebeeldkijker
Dat infrarood warmer is, is precies het principe waarop een ander soort nachtkijker is gebaseerd: de warmtebeeldkijker. Dit apparaat ziet dus geen objecten of kleuren, maar temperaturen. De beelden die dat oplevert, zie je op televisie wel eens voorbijkomen bij spectaculaire achtervolgingen, al dan niet fictief. In totale duisternis zijn de contouren van de opgejaagde, bijvoorbeeld vanuit een politiehelikopter, prima te volgen. De temperaturen worden omgezet in een thermisch beeld dat door het menselijk oog kan worden waargenomen.
Buffalo Bill
Terug naar Clarice die nog altijd in het donker bespied wordt door Buffalo Bill. Hij richt een pistool op haar en… Enfin, gaat u vooral zelf (nog eens) kijken. In de bioscoop bij voorkeur. Daar loopt u wel het risico zelf bekeken te worden met een nachtkijker om te voorkomen dat u illegaal opnames maakt. Dat schijnt op grote schaal te gebeuren. Het American Film Institute schat de schade van illegale opnamen op 3 miljard dollar per jaar. Ook hier biedt infrarood uitkomst. Het Japanse National Institute of Informatics heeft een techniek ontwikkeld waarbij pulsen infrarood licht van achter het bioscoopscherm door minuscule gaatjes flitsen, oorspronkelijk ontworpen om geluid door te laten. Die pulsen interfereren met videocamera’s waardoor opnames wazig en onbruikbaar zijn. Slim bekeken.
Vierluik Anders kijken
Dit verhaal maakt deel uit van een vierluik met de titel Anders kijken. Ook verschenen in deze serie:
