Aan boord bij Alex, Liana en Oliver

For English version, click here or scroll down

De deurmat van de stuurhut staat vol kloeke winterlaarzen. Die zijn voor buiten, voor het werken op het dek. Binnen is op sokken, want huiselijk, met vloerwarming onder het pluizige tapijt, speelgoedauto’s overal en de geur van espresso. Het 125 meter lange schip ligt in de Antwerpse haven aan de kade van het Churchilldok en het gezin wacht totdat het kan laden en koers kan zetten richting Frankfurt, met de tanks vol diesel. Tijdens het wachten doet het personeel van het schip en de rederij onderhoud aan de filters en de software. Dat verklaart het grote aantal laarzen op de mat; het schip ligt stil, maar er is volop bedrijvigheid.

Alex, Liana en Ollie

Een korte kennismaking met het gezin. Alex, noeste kop, uitgerust met felblauwe ogen, is Rotterdammer van geboorte, maar voelt zich vooral thuis op de vaart. En sinds kort ook in hun huis aan wal, in het Zeeuwse Oud-Vossemeer, waar het gezin woont als het niet vaart. Zijn partner Liana was liever in Rotterdam gebleven, maar is voor de liefde naar Zeeland verhuisd. Zij is ook kapitein, maar sinds haar vlogs over de binnenvaart een vlucht hebben genomen, is ze vooral actief en succesvol als influencer en spreker. Over de binnenvaart, maar steeds vaker als verteller van haar eigen verhaal. “Dat voelt af en toe een beetje narcistisch”, geeft ze lachend toe, maar het zijn universele thema’s waarover zij groepen inspireert; vrouw in een mannenwereld, vallen en opstaan in het leven, ondernemen en het moederschap. Daarover: zoon Oliver vaart sinds zijn geboorte mee. Dat gaat veranderen als hij over een klein jaar de basisschoolleeftijd bereikt. Dat heeft ook gevolgen voor het gezin. “Want hij gaat écht niet naar een internaat”, is Liana fel. Dan lief: “Ja, we gaan zo spelen Ollie.” Oliver zit al startklaar met twee speelgoedauto’s in zijn hand.

Twee weken op, twee weken af

De binnenvaartsector werd lange tijd gedomineerd door papa- en mama-bedrijven. Families met één binnenvaartschip en een set vaste klanten. Zo is Alex ook opgegroeid, als schipperskind. En tot voor kort was Alex zelf ook ondernemer met een schip. “Een heel mooi schip”, mijmert hij. Alex had vanaf de tekentafel meegedacht bij het bouwen ervan. Het moest een eenvoudig schip worden, dat voor iedereen gemakkelijk te bedienen zou zijn. “Dat is gelukt. Ja, dat zal altijd mijn kindje blijven.” Maar toen Oliver kwam, hun échte kind van vlees en bloed, en Alex een goed bod op zijn schip kreeg, telde het nieuwbakken gezin de knopen. Ondernemerschap brengt onzekerheid met zich mee, de verzekeringspremies zijn hoog en de investeringen om op termijn schoner te varen kan bijna geen enkele zelfstandig ondernemer opbrengen. En dus koos Alex ervoor om als kapitein in dienst te treden bij een rederij met zes tankschepen. Twee weken op, twee weken af, is het schema. Liana zal, als ‘Ollie’ naar school gaat, niet langer meer meevaren en in Zeeland blijven. “En dat zie je steeds meer”, verklaart Liana. “De internaten raken niet meer vol, omdat gezinnen ervoor kiezen aan wal te blijven.”

De binnenvaart is magisch

Het zal wennen zijn als Alex zijn Liana en Oliver tijdens de vaart niet meer om zich heen heeft. “Bij iedere sluis die we naderen, gaat Ollie op mijn schoot zitten, op de stoel van de kapitein.” Hij tuurt dan naar de vele beeldschermen en ziet met een mix van lichte bezorgdheid en bewondering toe op de nauwe ruimte tussen de rand van het schip en de sluiskade. Alex zal het missen. Aan de andere kant voelt Liana datzelfde met het leven aan boord. “De binnenvaart heeft iets magisch. Ik ben vijf jaar kapitein geweest.”

De uitstoot omlaag

Phorcys is een nieuw tankschip, nog geen twee jaar oud en voorzien van de allernieuwste apparatuur. Dat is te zien in de stuurhut, die door de luxe uitstraling de kwalificatie hut ontstijgt. Maar ook in de machinekamer. “Vroeger was het in een machinekamer één grote vette bende”, vertelt Alex. “Het was lawaaiig, en krap ook.” Nu ziet het er brandschoon uit, de motoren zitten goed in de gele verf, de dikke bouten glimmen in het kunstlicht. Ook is voldoende ruimte om later, als het nodig is, te ‘hermotoriseren’. Dat wil zeggen dat het schip een nieuwe aandrijving krijgt, elektrisch via een batterij, of op waterstof. Een combinatie van aandrijfvormen is ook een optie. “Want ja”, stelt Alex berustend, “ze willen de uitstoot omlaag.” Met ‘ze’ bedoelt hij de regelgevers, de overheid, Europa.

Simpele dingen

Anders dan zijn toon doet vermoeden, is Alex volop bezig met schoner varen. Samen met de eigenaresse van de rederij zoekt hij naar nieuwe en duurzame oplossingen. Dat zit ’m niet per se in de grote ingrepen, maar vooral in kleine slimmigheden. Efficiënter en zuinig varen bijvoorbeeld. Hij vergeleek zijn manier van varen ‘ns met een collega die over hetzelfde traject voer. “Naar Keulen verbruikte hij 3.000 liter, wij ongeveer 1.600. Ik hou van simpele dingen.” In zuinig varen is nog een wereld te winnen, vindt Alex. Neem vandaag. Het is rond het middaguur en Phorcys ligt al bijna een dag aan de Antwerpse kade.

“We moesten hier voor middernacht zijn om te laden”, vertelt Alex over de mededeling die hij doorkreeg van de havenmeester. “Dus wij volle kracht vooruit vanuit Basel. Maar nu moeten we wachten totdat er plek vrij is. Als we dat hadden geweten, hadden we beter rustiger en zuiniger hierheen gekund.”

Lipgloss in de techniek

Liana checkt haar telefoon, die ze weer gevonden heeft, zoals de timmerman continu zijn hamer zoekt. Ze ziet dat haar recente vlog over waterstof vooral negatieve respons heeft gekregen. Want, is waterstof wel zo duurzaam, als het uit fossiele bronnen wordt geproduceerd? Ze zucht. “Je hoort veel over elektrisch varen, of varen op waterstof, maar als er niemand is om het schip te besturen of het onderhoud doet, heb je er niets aan. Personeelsgebrek is een veel groter thema dan duurzaamheid.” Ze wijst naar Joey die buiten op het dek staat. Een jongen nog, net 20, in blauwe overall met oranje muts. Joey vaart met het gezin mee en leert zo alle facetten van het schippersvak. Hij verdient een goed salaris. 

Nieuw personeel zoals Joey is moeilijk te vinden. “En als de juiste begeleiding ontbreekt, stromen ze zo weer uit.” Vandaar dat Liana als influencer het werken in de binnenvaart onder de aandacht brengt. “Als jonge meiden op social media scrollen, en ze komen niet iemand tegen die lipgloss promoot, maar mijn vlog over werken in de haven, dan helpt dat al.”

Nog een laatste controleronde in de machinekamer en dan zijn zo langzaamaan alle werkzaamheden aan het schip wel gedaan en is Phorcys klaar voor de opvaart richting Frankfurt. Voordat ze vertrekken, oppert een van de bemanningsleden, met pen en briefje in de aanslag om de bestelling op te nemen, om een broodje voor de lunch te halen bij een van de ketens hier op het haventerrein. Joey kan niet kiezen, Alex wil een mexicano. 

Kapitein en cameraman

Na Frankfurt gaan Liana, Alex en Ollie weer van boord. Twee weken zijn ze thuis. Alhoewel, thuis… Voor Liana staan er in die periode genoeg presentatieklussen op het programma. “Zo ben ik onder andere geboekt bij een event bij de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij, die bestaat 200 jaar. Ja, dat wordt hartstikke leuk”, de influencer verheugt zich erop. Blijft Alex in Oud-Vossemeer? “Nee, joh, die gaat ook mee, hij is mijn vaste cameraman voor mijn vlogs. Haha, hij is van alle markten thuis.”