Het getal 8 in paardenkracht
Zelman, Welmer, Coen, Arnoud, Cillian, Valke, Ziert en Xerox trekken de Glazen Koets met de koning, de koningin en de prinses van Oranje tijdens Prinsjesdag door de Haagse binnenstad. Voor het eerst stuurt een vrouwelijke hoofdkoetsier het achtspan met de Friese krachtpatsers. Maar hoeveel paardenkracht leveren acht paarden eigenlijk?
Tekst: Kirsten Gesink. Beeld: Jelle Hoogendam.
De term paardenkracht (pk) werd in de 18e eeuw bedacht door de Schotse ingenieur James Watt. Hij had een stoommachine ontwikkeld en wilde deze verkopen, maar niemand kende dit nieuwe apparaat. Mijnen en fabrieken waren gewend om werkpaarden te gebruiken. Door het vermogen van zijn machines te vergelijken met werkpaarden, kon hij zeggen ‘deze machine kan net zoveel als 10 paarden'.
Marketingtruc
Een slimme marketingtruc staat aan de basis van een serieuze technische eenheid. Watt schatte dat een gemiddeld werkpaard per seconde een gewicht van 75 kilogram 1 meter omhoog kon tillen. Giet je dat in de ingewikkelde formule van vermogen, dan komt 1 pk neer op ongeveer 735,5 watt.
Koninklijke achtspan
Dus heeft het koninklijke achtspan nou 8 pk of niet? Het klinkt logisch, maar klopt toch niet helemaal. Enerzijds omdat Zelman misschien wat ouder dan Xerox is en Ziert net wat fitter dan Valke. Anderzijds vooral omdat Watt een gemiddelde schatting gebruikte die hem goed uitkwam bij het promoten van zijn machines.
In werkelijkheid
In werkelijkheid kan een paard piekvermogens van 10 tot 15 pk halen. De acht Frieze paarden in de koninklijke stoet zouden dus – in theorie – goed zijn voor meer dan 100 pk. Maar op de derde dinsdag van september worden er geen sprintjes getrokken en Watt baseerde zijn berekening op langdurige arbeid. De paardenkracht mag dan zijn oorsprong vinden in zwoegende werkpaarden, op Prinsjesdag schittert ze in de vorm van showpaarden.
Bronnen:
