Beter bekeken: London calling

Begin 1975 bijvoorbeeld konden Shell-medewerkers in Nederland en het Groot-Brittanniëalleen met behulp van een telefonist(e) bellen. Doorgaans een zij, verbond ze de twee medwerkers met elkaar. Dit was zowel tijdrovend als kostbaar.

Maar de langgekoesterde wens van zowel Shell Nederland en Shell United Kingdom om zo efficiënt mogelijk met elkaar te kunnen bellen, krijgt in juli 1976 echt vorm. Er kan dan zonder tussenkomst van de telefoniste tussen Londen en Den Haag worden gebeld. Later dat jaar volgen de Shell-kantoren in Rotterdam en Rijswijk, het Shell-laboratorium in Amsterdam en de raffinaderij in Pernis.

Absolute noodzaak

De wens voor een efficiëntere communicatie heeft natuurlijk alles te maken met de structuur van Shell. Sinds het samengaan van de Nederlandse Koninklijke en het Britse Shell in 1907 in één Shell was het bedrijf voor 60% Nederlands en 40% Brits. Met in beide landen een hoofdkantoor.

Goed en snel met elkaar kunnen praten en afstemmen was absolute noodzaak.De telefoon en Shells eigen telefoongids met daarin alle telefoonnummers van de Shell-medewerkers op de verschillende locaties waren op dat moment daarvoor de twee belangrijkste instrumenten.

Bellen bij de buren

In de jaren 70 was het hebben van een telefoon, laat staan het hebben van een nationale telefoongids, meer uitzondering dan regel. Wie geen eigen telefoon had, gebruikte die van de buren of van iemand verderop in de straat. Of je ging naar een telefooncel ergens op straat in de buurt van waar je woonde en waar je met een dubbeltje of een kwartje moest betalen om te kunnen bellen. Mensen stonden hier soms voor in de rij.

Uiteindelijk, en later dan in de rest van Europa, wordt de telefoon rond 1980 in Nederland een standaard onderdeel van het huishouden. Vaak vast in de gang aan de muur geplaatst met het inmiddels nostalgische telefoonkoord en draaischijf waar je na het kiezen van ieder los cijfer moest wachten tot de schijf naar zijn beginstand was teruggedraaid.

Het grootste struikelblok

Terug naar eind 1975. De British Post Office en de Nederlandse Post Telefonie en Telegrafie (PTT) zijn als staatstelecombedrijven dan inmiddels al anderhalf jaar in gesprek om internationaal bellen zonder tussenkomst van een telefoniste van de grond te krijgen. Ze hadden het monopolie op telefonieverkeer in ieder hun eigen land. Grensoverschrijdende standaardisatie van apparatuur lijkt het grootste struikelblok.

Op het verzoek van Shell United Kingdom komt er uiteindelijk één systeem dat volledig kan samenwerken tussen Shell in Den Haag en Shell in Londen. Het systeem werkt zo goed dat er snel doorverbindopties komen voor de andere locaties in beide landen.

Hypermoderne manier van communiceren

Omdat het een nationale en internationale primeur is, pakt bedrijfsblad Shell Venster in de oktobereditie van 1976 groot uit door een tijdsgebonden kunststof telefoonhoorn groot op de voorpagina te plaatsen. Het artikel beschrijft wat een enorme mijlpaal deze nieuwe hypermoderne manier van communiceren is.

Het is overigens niet duidelijk of de hoorn van de telefoon in de afbeelding van plastic of van bakeliet is gemaakt. Waar we wel zeker van kunnen zijn, is dat de hoorn met een gedraaid koord aan de telefoon verbonden was. Het beruchte draaikoord dat tijdens het bellen, en zonder enige vorm van inspanning of moeite, al snel in de knoop zat. Horensdol werd je ervan.

Nostalgie van nu

Inmiddels zijn we qua technologie zover dat nationaal en internationaal (video)bellen -draadloos, zonder handen, overal en wanneer je maar wilt - als vanzelfsprekend wordt beschouwd.

De technologische voorsprong in communicatie heeft zich niet tot de telefoon beperkt. Windparken op zee, de printer in het achterafkamertje in een fabriek aan de andere kant van de wereld en de drone die inspecteert of alle buizen van de raffinaderij lekkagevrij zijn. Ze kunnen op afstand van instructies worden voorzien. Wie weet waar we over 50 jaar (met enige nostalgie) naar terugkijken.