Woord van de maand: Netcongestie

Netcongestie, waar komt dat woord vandaan?

Er bestaan van die woorden die zelfstandig haast niet voorkomen. Maar in de samenstelling pas hun betekenis krijgen. Netcongestie is zo’n woord. Over congestie hoor je eigenlijk nooit iemand. Het betekent verstopping of ophoping. Er bestaat zoiets als congestie bij vrouwen in de overgang. Dat noemen we vaak een opvlieger. En congestie in het verkeer heet gewoon een file. In combinatie met ‘net’ wint congestie flink aan bekendheid, als we het hebben over de overbelasting op het elektriciteitsnetwerk door te veel productie vergeleken met de afname.

Hoe is netcongestie ontstaan?

Ons elektriciteitsnet was jarenlang prima geschikt voor ons stroomgebruik. Je zou misschien verwachten dat we door de energietransitie met z’n allen veel meer elektriciteit zijn gaan gebruiken en dat daardoor netcongestie ontstaat. Maar dat is een misvatting. Ons totale elektriciteitsgebruik is de afgelopen jaren redelijk stabiel gebleven.

Wat wél is veranderd, zijn twee dingen. Ten eerste zijn de hoeveelheid apparaten en de momenten waarop die ineens veel stroom nodig hebben flink toegenomen. Denk aan airco’s, elektrische auto’s en warmtepompen. En ten tweede de hoeveelheid elektriciteit die op bepaalde momenten aan het net wordt geleverd, bijvoorbeeld door zonnepanelen of windmolens. Juist dat iedereen op hetzelfde moment elektriciteit nodig heeft of juist op hetzelfde moment levert, zorgen voor verstopping.

Wat merken we in de praktijk van netcongestie?

Met uitzondering van een groot deel van de provincie Zuid-Holland en het noorden van het land kleurt Nederland rood op de netcongestiekaart. Dat betekent dat grootverbruikers, dat zijn vaak bedrijven, op een wachtlijst komen als ze een nieuwe aansluiting willen op het stroomnet. Bijvoorbeeld een transportbedrijf dat laadpunten wil voor de elektrische busjes. Of een bouwbedrijf dat een woonwijk wil bouwen met huizen met elektrische warmtepompen in plaats van een gasaansluiting. Afnamecongestie heet dit.

Aan de andere kant (en dat heet opwekcongestie) moeten zonne-energie-installaties of windmolens langer wachten op een aansluiting om de opgewekte stroom te kunnen leveren aan het elektriciteitsnet. Woningbezitters en bedrijven met zonnepanelen merken de laatste jaren dat ze aan de energieleverancier moeten betalen voor de opgewekte stroom die ze zelf niet gebruiken. Deels omdat de stroomprijs negatief kan worden bij een overschot, en deels omdat de kosten die de netbeheerder moet betalen voor het verzwaren van het net, zoals dat wordt genoemd, worden doorberekend aan de gebruikers.

Waait netcongestie weer over?

Was het maar zo. Voorlopig is het de verwachting dat het elektriciteitsgebruik in Nederland de komende jaren wél gaat stijgen, vanwege de toenemende snelheid van de energietransitie. Vanaf volgend jaar kunnen naast de grootverbruikers, ook de kleinverbruikers, en dan vooral in de provincies Flevoland, Utrecht en Gelderland problemen gaan ondervinden met de beperkte capaciteit van het stroomnet, zo is de verwachting. De netbeheerders moeten de komende jaren flink aan de bak om het elektriciteitsnet te verzwaren. Elektriciteit moet kunnen stromen.