Woord van de maand: stookseizoen
De klok gaat er niet speciaal voor vooruit of achteruit. Toch is het einde ervan binnenkort aanstaande. Het stookseizoen, de periode waarin we onze huizen moeten verwarmen. Het is Vensters woord van de maand april.
Tekst: Matthijs Timmers. Beeld: Getty Images.
Het stookseizoen, wanneer is dat precies?
Officieel loopt het stookseizoen van 1 oktober tot 1 mei. Tijdens deze maanden is het kouder, waardoor we de verwarming aan moeten zetten. Meestal gebeurt dat als het buiten onder een graad of 14 duikt. Bij onze zuiderburen duurt het seizoen opvallend genoeg iets langer, vanaf 1 september tot 1 mei. Vraag is: hebben Belgen het eerder koud, of zegt dit iets over hoe woningen in België zijn geïsoleerd?
Hoelang bestaat het fenomeen al?
Al eeuwen. Vanaf dat huishoudens hun woning verwarmen als het buiten winters guur is, is er feitelijk een stookseizoen. Van de open vuren in prehistorische grotten, de vuurtjes in Middeleeuwse huizen, via kolenkachels naar de cv-installaties van nu. Wel duurt het stookseizoen de laatste jaren steeds korter. Dat heeft te maken met de opwarming van de aarde, en met het feit dat de huizen in Nederland steeds beter worden geïsoleerd.
Dus het werkelijke stookseizoen verloopt anders?
Ja, klopt. Het werkelijke stookseizoen kan afwijken van het officiële seizoen. Een goede indicator voor een kort of lang stookseizoen zijn de zogenoemde graaddagen. Dat gaat niet over het aantal dagen per jaar, zoals de term wellicht doet vermoeden. Het gaat om het aantal graden onder 18 graden Celsius. En dat per dag, voor een heel jaar opgeteld. Het jaar 1970 telde meer dan 3.000 graaddagen (bij het KNMI in De Bilt). Het afgelopen jaar nog net geen 2.400 (in De Bilt).
Hoe was het afgelopen stookseizoen in Nederland?
Officieel is het nog geen mei, dus over het afgelopen stookseizoen is nog niet veel bekend. Wel over het stookseizoen van 2023-2024. Dat was een van de zuinigste seizoenen ooit gemeten, afgaande op het totale energiegebruik. Dat was 17% minder dan normaal. Dat kwam onder meer doordat de winter heel zacht was, met gemiddeld 6,3 graden, waar 4,1 graden normaal is. Uiteraard speelden ook de effecten van de gascrisis mee.
Stookseizoen klinkt wel een beetje ouderwets. Is er geen alternatief?
Stoken appelleert inderdaad aan het ouderwetse vlammetje in de cv-ketel dat aangaat. Steeds meer huishoudens in Nederland (13% in 2023 volgens onderzoek van CBS) gebruiken geen gas meer, maar alternatieve verwarmingsbronnen zoals warmtepompen of een warmtenet. Je kunt dus beter spreken van een verwarmingsseizoen. Er wordt zelfs ook al over het koelseizoen gesproken: de periode dat de airco aan moet.
En hoe zit het nu met de Belgen?
O ja! Het is allebei waar. In België is het, doordat het iets hoger ligt, zeker de Ardennen, gemiddeld net iets kouder dan in Nederland. Ook zijn de huizen door de bank genomen iets minder goed geïsoleerd, waardoor onze Zuiderburen iets eerder de kachel aan moeten zetten.
