
Vraagcreatie
Is een groene fabriek die verlies maakt wel zo duurzaam? Twijfel. En wat als consumenten niet anders kunnen dan de duurzame producten kopen die uit deze fabriek komen? Dit heet vraagcreatie en is Vensters woord van de maand september.

Tekst: Matthijs Timmers. Beeld: Getty Images/Tom Werner.
Wat is vraagcreatie?
Het woord zegt het al: ervoor zorgen dat er meer vraag komt naar een bepaald product. Dat zit zo. Fabrieken willen en moeten verduurzamen, maar de duurzame producten uit deze nieuwe groene fabrieken zijn vaak duurder dan de ‘gewone’ alternatieven. Denk aan groene waterstof, biobrandstoffen om op te varen of mee te vliegen, hergebruikt plastic in allerlei producten of verantwoord geproduceerd metaal. Door de hoge prijs vinden de producten geen gretig aftrek. Consumenten zijn namelijk niet massaal bereid om meer te betalen voor een duurzamer alternatief. Als via wetgeving wordt geregeld dat consumenten deze producten wél kopen, door de meerprijs van duurzaamheid in de productprijs op te nemen, is er sprake van vraagcreatie.
Waarom willen bedrijven dat?
De laatste jaren investeren industriële bedrijven in duurzamere producten en schonere manieren om die producten te maken. De ontwikkeling van deze nieuwe technieken en innovaties wordt gestimuleerd met overheidssteun. Met deze steun komt de duurzame transitie op gang: duurzame fabrieken zijn gebouwd en belangrijke investeringsbeslissingen worden genomen om ze te bouwen. Maar alleen met subsidies lukt het niet de energietransitie te laten slagen. Duurzame fabrieken moeten ook voldoende klanten hebben om te kunnen blijven draaien in de toekomst. Dat lukt alleen als consumenten verplicht worden automatisch voor een duurzaam product te betalen.
Geef eens een voorbeeld.
Neem een plastic tandenborstel. Die zal dan iets duurder worden, omdat deze voor een gedeelte uit gerecycled plastic bestaat. Op de totale productprijs kan het slechts een klein verschil zijn, omdat niet alleen materiaal, maar ook logistiek, productie, loonkosten en reclame de uiteindelijke productprijs bepalen. Het idee is dat naarmate de tandenborstel steeds meer uit gerecycled plastic gaat bestaan, de meerprijs van duurzaamheid steeds lager wordt. Totdat alle tandenborstels standaard duurzaam zijn.
Klinkt goed, maar werkt vraagcreatie al?
Ja! Denk aan de bijmengverplichting voor benzine: 10% van de brandstof móét bestaan uit biobrandstof. Dit verplicht automobilisten aan de pomp om biobrandstof te kopen. Een succesvol voorbeeld van vraagcreatie. Industriële bedrijven juichen dit ook toe voor bijvoorbeeld hergebruikt plastic, schoner metaal of groene waterstof, gemaakt van zonnestroom en water.
Hoe kan de industrie hiervoor zorgen?
Industriële bedrijven, brancheverenigingen en maatschappelijke organisaties hebben eind vorig jaar een brief geschreven naar de Eurocommissaris in Brussel: Oproep tot vraagcreatie, zo heet de brief. Die brief is inmiddels door meer dan honderd partijen ondertekend. Hierin wordt opgeroepen om Europese regels te maken die de vraag naar groene en schone producten stimuleren. Of het nu om circulair plastic gaat, of om groene waterstof.
Terugleverkosten
Hoe kun je iets teruggeven én daar dan óók nog voor moeten betalen? Hoe zit dit precies? Terugleverkosten is Vensters woord van de maand augustus.