Carbon leakage
Wat als bedrijven hun productie verplaatsen naar buiten de Europese Unie, omdat ze hier niet meer concurrerend kunnen opereren? Dan is er sprake van carbon leakage — In het Nederlands: koolstoflekkage. Het is Vensters term van de maand mei.
Tekst: Matthijs Timmers. Beeld: AI-gegenereerd met Adobe Firefly.
Betalen voor CO2-uitstoot, hoe zit dit?
Om de CO2-uitstoot terug te dringen en daarmee klimaatverandering af te remmen, zijn overal in de wereld emissiehandelssystemen (ETS) opgetuigd. Dat betekent dat er een prijs hangt aan de uitstoot van CO2. Bedrijven die uitstoten, moeten daarvoor betalen. Dat doen ze in de vorm van de aankoop van CO2-certificaten (carbon credits).
Zijn die systemen overal in de wereld hetzelfde?
Nee, dat is precies het punt. Europa heeft een van de oudste grote emissiehandelssystemen in de wereld, maar ook een van de strengste. De EU ETS is er sinds 2003. De prijs voor de uitstoot van een ton CO2 is op dit moment rond de 80 euro. Die van China bijvoorbeeld is er pas sinds 2021 en vooralsnog minder streng: omgerekend 10 euro per ton. Het risico bestaat dat bedrijven in Europa hun productie naar elders in de wereld verplaatsen, omdat ze daar voor hun uitstoot een stuk minder hoeven te betalen. Carbon leakage dus. Dat is niet goed voor de concurrentie van Europese bedrijven met die in andere delen van de wereld.
Wat wordt gedaan om het risico op carbon leakage te beperken?
In Europa is een lijst gemaakt met sectoren met een risico op carbon leakage. Daar staan een boel sectoren op: bedrijven die olie winnen bijvoorbeeld. Of bedrijven die glas maken, of tomatenpuree. Voor deze bedrijven geldt dat ze gratis emissierechten krijgen, omdat het zogenoemde energie-intensieve bedrijven zijn, die door een hoge CO2-prijs niet eerlijk kunnen concurreren met bedrijven buiten Europa. Natuurlijk moeten álle bedrijven schoner worden; in 2034 zijn de gratis emissierechten verleden tijd.
Wat gebeurt er dan?
Vanaf 2023 wordt geleidelijk een nieuwe Europese maatregel ingevoerd. Dat is de CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism). Dat houdt kortweg in dat als je producten importeert, je moet betalen voor de uitstoot die vrijkomt bij de productie ervan. Deze koolstofemissiecorrectie zorgt er ook voor dat carbon leakage wordt voorkomen. Het heeft immers geen zin meer de productie naar buiten Europa te verplaatsen, bedrijven moeten er hoe dan ook voor de uitstoot betalen.
En, werken de maatregelen?
Dat is nog niet helemaal bekend, omdat dat in de toekomst nog maar moet blijken. Onderzoek van het Centraal Planbureau voor de Leefomgeving heeft wel een onderzoek gedaan naar scenario’s. Daaruit blijkt dat de Europese importheffing op CO2-uitstoot, dus de CBAM, effectief is tegen het risico op carbon leakage. Het werkt beter dan gratis emissierechten, verwachten de onderzoekers.
Leer meer!
Van Afschakelen tot Winterbenzine, en van Netcongestie tot Dunkeflaute. De Shell Venster-rubriek Woord van de maand is inmiddels tientallen termen groot.
Jargon buster: Carbon leakage
15 May 2026
What if companies relocate their production outside the European Union because they can no longer operate competitively here? In that case, we speak of carbon leakage. It is Shell Venster’s jargon buster of the month for May.
Paying for CO2 emissions — how does it work?
To reduce CO2 emissions and thereby slow climate change, emissions trading systems (ETS) have been set up around the world. This means that a price is placed on CO2 emissions. Companies that emit must pay for it. They do so by purchasing CO2 certificates (carbon credits).
Are these systems the same everywhere in the world?
No, and that is precisely the point. Europe has one of the oldest large emissions trading systems in the world, but also one of the strictest. The EU ETS has been in place since 2003. The price for emitting one tonne of CO2 is currently around €80. China’s system, for example, has only existed since 2021 and is, for now, less stringent: about €10 per tonne. There is a risk that companies in Europe will relocate their production to other parts of the world, because they would have to pay much less for their emissions there. That is carbon leakage. It is not good for the competitiveness of European companies compared with those in other parts of the world.
What is being done to limit the risk of carbon leakage?
In Europe, a list has been drawn up of sectors at risk of carbon leakage. Many sectors are included: for example, companies that extract oil, or those that produce glass or tomato purée. These companies receive free emission allowances, because they are so-called energy-intensive industries that cannot fairly compete with companies outside Europe if CO2 prices are high. Of course, all companies must become cleaner; by 2034, free emission allowances will be phased out.
What will happen then?
From 2023 onwards, a new European measure is being introduced gradually: the CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism). In short, this means that if you import products, you must pay for the emissions generated during their production. This carbon border adjustment also ensures that carbon leakage is prevented. After all, there is no longer any incentive to move production outside Europe, since companies will have to pay for emissions regardless.
And do these measures work?
That is not yet entirely clear, as this will have to become evident in the future. Research by the Netherlands Environmental Assessment Agency has examined various scenarios. It shows that the European import levy on CO2 emissions — the CBAM — is effective in addressing the risk of carbon leakage. Researchers expect it to work better than free emission allowances.
Read more!
From winter fuel to net congestion and Dunkelflaute. The Shell Venster series of montly jargon busters is growing. In March we checked what Brent really means.
