25 jaar in de haven: Jan-Kees Logmans van Shell Pernis
Het gaf me een enorme kick, weet Jan-Kees Logmans nog, toen hij 25 jaar geleden als jonge procesoperator voor het eerst de Shell-raffinaderij in Pernis in het Rotterdamse havengebied binnenstapte. “De installaties, de techniek, de omvang… Indrukwekkend en gigantisch. De grootste in Europa.” In 25 jaar is veel veranderd. De kick is altijd gebleven.
Tekst: Matthijs Timmers. Beeld: Christian Kalse.
Het is begin 2001. In New York staan de Twin Towers er nog, memoreert Jan-Kees Logmans (51) wanneer hij bij Shell Pernis aan de slag gaat als procesoperator. Hij wordt op de crude distillation unit geplaatst. Daar komt de ruwe olie binnen, waar deze wordt gedistilleerd tot de fracties nafta, kerosine en diesel.
Systeem natekenen
In zijn eerste jaar werkt Jan-Kees boven de formatie, als leerling. “Ik kreeg een klembord, papier en potlood mee. Dan liep ik alle leidingen na en tekende ik het complete systeem na: de leidingen, de warmtewisselaars, de kleppen, pompen en fornuizen. Dat is de beste manier om de fabriek te leren kennen.” Daarna volgt nog een serie theoretische trainingen. “Dat eerste jaar was best pittig”, weet de jubilaris nog. “Maar ik vond het geweldig. Dit was precies wat ik wilde.”
Een schitterend technisch ontwerp
Een uitgebreide inwerkperiode is nodig, vindt Jan-Kees. “Het duurt gewoon een tijdje voordat het kwartje valt, voordat je de fabriek écht hebt doorgrond.” Hij is lyrisch over het technisch ontwerp van de installaties (“schitterend”), het proces van koken en de manier waarop de warmte wordt benut.
“Distilleren is niets nieuws, de Schotten maken zo al eeuwen whisky. Maar de manier waarop deze fabriek is ingericht, vind ik ingenieus. Ik ben een techneut; dit alles bij elkaar is gewoon een technisch walhalla.”
Met de tijd mee
De Shell-raffinaderij in Pernis is in de loop der jaren flink veranderd. “We moeten met onze tijd mee, de wereld verandert en wij ook.” Hij doelt op scherpere milieuregelgeving en de energietransitie. Vroeger stookte hij nog asfalt op de fornuizen. Dat zorgde voor flinke uitstoot. “Dat doen we niet meer.” De branders zijn vervangen en stoten minder stikstof uit. Ook zijn ontzwavelingsinstallaties gebouwd, die de zwavel uit de brandstoffen halen. Jan-Kees wordt vrolijk van de ontwikkeling van groene waterstof. “Binnenkort krijgen we de eerste groene waterstof vanuit onze waterstoffabriek op de Tweede Maasvlakte.”
Wie is Jan-Kees Logmans?
Jan-Kees Logmans (51) is geboren en getogen in Hellevoetsluis, en woont de laatste vier jaar in “de pittoreske en gezellige vesting” van Brielle. “Ik zit hier goud.” Daar deed hij ook de middelbare technische school. Hij werkt continudiensten bij Shell: twee dagen ochtenddienst, twee dagen middagdienst, twee dagen nachtdienst, e dan weekend. “Dan loop ik hard, fiets ik, roei ik. Ik speel tegenwoordig ook gitaar. Ik ben er niet zo goed in, maar ik kan het wel heel hard. Ik heb een heerlijk leven.” Jan-Kees is getrouwd en heeft twee zonen. De een wordtlasser, de ander is machinist op een goederentrein die geregeld langs de raffinaderij van zijn vader raast.
Onthouden en opzoeken
Ook de cultuur op de werkvloer is nauwelijks te vergelijken met die van 25 jaar geleden. Destijds was hij een broekie, nu is hij de oude rot . “In mijn ploeg zitten vooral twintigers. Pernis draait op die generatie.”
Hij ziet een interessant verschil. “M maal C maal delta T — de formule van warmteoverdracht — is er bij mij op school echt ingestampt. Daarmee leg ik de werking van een warmtewisselaar uit. De jongere generatie denkt helemaal niet zo. Ze kan weinig onthouden, maar is wel ontzettend goed in dingen opzoeken. Daar ben ik weer niet zo goed in. Die mix maakt het werken in een divers team leuk en interessant.”
Een echte Shell-man
Jan-Kees ziet zichzelf niet snel bij een concurrent werken. Zijn vader werkte als bankwerker op de centrale werkplaats van Pernis. Hij was een Shell-man in hart en nieren. “Als kind groeide ik op met de Shell. We kregen het maandblad thuis; mijn vader vertelde over zijn werk tijdens het avondeten.” Onlangs zag Jan-Kees een luchtfoto van de raffinaderij uit de jaren 80, toen zijn vader er nog werkte. “Ongelooflijk hoe het Shell-terrein is getransformeerd.”
De industrie onder druk
Ook het gehele Rotterdamse havengebied is veranderd. Er is een transitie gaande. Het gebruik van fossiele brandstof staat onder druk, en daarmee de industrie. Het vestigingsklimaat is verslechterd. “Dat hebben we deels aan onszelf te wijten. Energie is hier het duurste van heel Europa. Om ons heen zien we bedrijven vertrekken of stoppen. Daar maak ik me zorgen over.”
Natuurlijk moet de industrie schoner, vindt Jan Kees. Aan de andere kant: de bevolking groeit nog steeds. Het is een dilemma voor hem. Ook in de toekomst zullen er nog auto’s rijden, schepen varen en vliegtuigen vliegen. “De raffinaderij blijft haar functie voorlopig nog houden”, voorspelt hij. Wel moet de overheid moet volgens hem goede randvoorwaarden scheppen en helder beleid uitstippelen.
Jan-Kees Logmans, assistant production team lead, Shell Pernis"Als kind groeide ik op met Shell"
Twee jubilarissen
Zo onderstreept Jan-Kees ook het belang van die andere jubilaris: Deltalinqs. Hij kent de belangenvereniging nog uit de tijd dat deze EBWheette: Stichting Europoort Botlek Belangen. “Deltalinqs zorgt ervoor dat overal in de haven dezelfde regels worden toegepast. Zeker als je met verschillende onderaannemers werkt, is dat handig.” Ook deelt Deltalinqs nuttige informatie. “Bijvoorbeeld over incidenten, om van elkaar te leren. Hartstikke goed.”
Omgevlogen
De afgelopen 25 jaar zijn omgevlogen. Jan-Kees werkt nog steeds op dezelfde fabriek en is.inmiddels is hij assistent-productieteamlead. “Ik ben medeverantwoordelijk voor het goed draaien van de fabrieken ”, vat hij zijn werk samen. Een zo’n fabriek kan bij maximale capaciteit wel 31.500 ton ruwe olie per dag verwerken.
Soms springt hij bij als operator en “loopt een kantje”: een controleronde langs een deel van de fabriek. “Draaien de pompen goed, zijn er lekkages, is er genoeg smeerolie, hoe zien de vlammen bij de fornuizen eruit?” somt Jan-Kees op. Die combinatie van verantwoordelijkheid en operationeel werk maakt zijn baan nog steeds waanzinnig leuk. “Het zijn inmiddels een beetje ‘mijn’ crude distillers geworden.”
