24.000 kopjes en andere koffieweetjes, zo worden kilometers weggetikt
Troost, slobber en pleur. Dagelijks schenken de Shell-stations in Nederland 24.000 kopjes koffie. Met de auto, truck of motor op pad gaan, draait duidelijk om meer dan brandstof, kilowatt-uur en asfaltkilometers alleen. Giet ’t zwarte goud in een kop en je leeft weer op.
Tekst: Marcel Burger. Beeld: Shell International Ltd, Shutterstock, Shell Nederland.
Een kopje koffie. Gelet op de cijfers van Shell Mobility — dat zich bezighoudt met producten en diensten voor de reizende mens — is koffie de brandstof waar menig individu zelf op draait. Die 24.000 kopjes per dag is overduidelijk een “team effort”. Je zou het alleen niet overleven. Wie drie bakjes per dag drinkt, kan daarmee bijna 22 jaar vooruit.
Banaan, appel of peer? Er is geen vrucht zo populair als de koffiebes, want daarin zitten de pitten die bekend staan als koffiebonen. De keurig nette verslaving is wijdverbreid onder Nederlanders. Met gemiddeld 8 kilo koffie per inwoner zijn alleen de Zweden (8,2 kg), de Noren (9,9 kg) en de Finnen (12 kg) grotere koffieleuten, blijkt uit data van de Internationale Koffieorganisatie (ICO; 2025).
Eerste koffieplantage in Nederland
Dat terwijl er in Nederland en Scandinavië geen koffie wordt verbouwd. Althans, nog niet. In februari 2025 kondigden de HAS Green Academy uit Den Bosch en Venlo, glastuindersorganisatie InnoGrowers en producent De Koffiejongens aan dat dit wat hen betreft gaat veranderen. Studenten van de HAS — voorheen bekend als Hogere Agrarische School — startten samen met de marktpartijen een meerjarenonderzoek naar de haalbaarheid van een inheemse koffieplantage. Koffie uit de kas dus, met de eerste oogst op z’n vroegst in 2028. Want een koffieplant heeft drie tot vijf jaar groei en bloei nodig, voordat de vruchten ervan kunnen worden geplukt.
Meer over elektrisch rijden bij Shell?
De grote vijf
Die Nederlandse koffieplant zal daarin geen rare snijboon zijn. Ook de varianten ver weg doen er zo lang over. Boeren in zo’n 70 landen zijn met koffieplanten in de weer, met 75% van de productie in handen van Brazilië, Vietnam, Colombia, Indonesië en Ethiopië.
Binnen “de grote vijf” is Brazilië de absolute koning: het Zuid-Amerikaanse land leverde in 2025 zo 38% van de wereldwijde koffie, in 69,9 miljoen typische 60-kilozakken. Dat is bijna 4,2 miljoen ton in gewicht. In de drie belangrijkste koffieregio’s van het Zuid-Amerikaanse land — Minas Gerais, São Paulo en Paraná — is het de Arabica-boon (80%) die de boventoon voert.
In Vietnam is het juist de Robusta (95%), essentieel voor espresso, die wordt verbouwd. Daarmee werden 31,3 miljoen zakken (1,9 miljoen ton) gevuld, vooral in de Buôn Ma Thuột-regio zo’n 240 kilometer ten noorden van Ho Chi Minh City (voorheen Saigon). Ook uit Colombia (11,6 miljoen zakken Arabica) komt veel koffie, evenals van Java en Sumatra in Indonesië (11 miljoen, 80% Robusta).
Hij zag geiten “dansen”
Voorts is Ethiopië – de bakermat van de koffie – goed voor 8,5 miljoen zakken. Naar verluid ontdekte de Ethiopische geitenhoeder Kaldi de stimulerende werking, toen hij zijn vee zag “dansen” na het knabbelen op koffiebessen. Het verhaal wil dat hij de bessen kookte en het bittere brouwsel toen opdronk. Andere bronnen noemen geestelijken uit Jemen als uitvinders van de warme oppepper, met Kaffa en Mokka als plaatsen van oorsprong.
Vele duizenden jaren later zorgen klimaatveranderingen voor minder opbeurend nieuws: het voortbestaan van de traditionele koffie — en die van chocola — staat onder druk. Consumentenprijzen zijn al flink gestegen en naar verwachting is dit slechts het begin van de opgang. Gelet op de enorme afhankelijkheid onder de Nederlanders lijkt de tendens een reëel gevaar voor de nationale verkeersveiligheid, de atmosfeer op de werkvloer en de harmonie thuis.
Cijfers ICO 2025Brazilië is de absolute koning: leverde 38% van de wereldwijde koffie
Natuurlijk, er zijn alternatieven. Koffiesurrogaten gemaakt van geroosterde cichoreiwortel, kikkererwten, bamboe, granen of paddestoelen bestaan al langer, maar dan drink je cafeïnevrij en voor menigeen vergaat dan het nut. Guarana zou dan uitkomst kunnen bieden; dit Zuid-Amerikaanse zaadje met notensmaak zit nu al vaak in energiedrankjes vanwege zijn hoge cafeïnegehalte.
Benzine, diesel of elektrische rijder
Vooralsnog is het echter vooral de gewone “boon” die je tegenkomt. Ook in de 24.000 kopjes koffie die op de Nederlandse Shell-stations gemiddeld per dag worden volgetankt. En al is het gros van de koffieleuten nog een benzine- of dieselrijder, bestuurders van elektrische voertuigen maken al twee jaar de meeste kilometers. Dat blijkt uit de EV Drivers’ Surveys die Shell jaarlijks houdt onder automobilisten.
Daaruit blijkt ook dat EV-bestuurders zich minder zorgen maken voer het leegraken van de batterij van hun auto, maar of dat ook voor hun eigen “batterij” is, blijft natuurlijk de vraag. Het devies lijkt dus vooral: tijdens tanken of laden, om wakker de resterende kilometers weg te tikken, neem er nog één.
