Het goedgeoliede orkest achter open innovatie
De energietransitie is zo complex, dat dit door niemand alleen is op te lossen. Daarom omarmt Shell open innovatie, ofwel samenwerking met start‑ups, universiteiten, kenniscentra, ingenieursbureaus, klanten, beleidsmakers en investeerders. Om zo samen sneller vooruitgang te boeken. Iedereen blaast zijn eigen partij, maar het gaat natuurlijk om de harmonie.
Tekst: Sophie Curtis en Marcel Burger. Beeld: Jelle Hoogendam.
Die harmonie wordt in vaktermen doorgaans ecosysteem genoemd. Uitgangspunt is niet alleen sneller handelen, maar ook risico’s delen, oplossingen kostenefficiënter opschalen en inspelen op de veranderende marktvraag. Dit terwijl de wereld overstapt naar een energiesysteem met lagere koolstofuitstoot.
Open innovatie is als een jazzband
Hoe gaat dit in zijn werk? Neem een jazzband als voorbeeld. Eén muzikant begint met een eenvoudige riff. Vervolgens sluiten anderen zich aan – blazers, toetsenisten, bassisten, drummers en percusionisten. Iedereen voegt een nieuwe textuur of wending toe. De muzikanten luisteren naar elkaar, passen zich aan en bouwen voort op elkaars ideeën. Er is ruimte voor solo’s, maar de ritmesectie houdt de groove vast. De energie van het publiek beïnvloedt het optreden. Wat begint als een ruwe schets, wordt iets gelaagds, dynamisch en krachtigs.
Open innovatie werkt op een vergelijkbare manier. Shell speelt haar eigen, onderscheidende partij – met wereldwijd zo’n duizenden wetenschappers, ingenieurs en andere experts. Als groot bedrijf is Shell vaak ook de bandleider, maar het zijn alle muzikanten bij elkaar die al improviserend samen de muziek maken. En zo worden vroege concepten omgezet in afgewerkte composities die klaar zijn voor het hoofdpodium: de maatschappij en het bedrijfsleven.
Verder kijken dan het eigen bedrijf
Open innovatie betekent verder kijken dan de muren van het eigen bedrijf. Alleen vertrouwen op je eigen kunnen is alsof je één muzikant vraagt elk instrument te bespelen. Hoe getalenteerd ook, hij of zij kan nooit op tegen het bereik, de snelheid en het aanpassingsvermogen van een voltallige band.
Bij open innovatie worden Shells sterke punten gecombineerd met kennis van buitenaf. Dit heeft al zijn vruchten afgeworpen, onder meer op gebied van directe koolstofafvang uit de lucht (Direct Air Capture van CO2), en bij waterstofsystemen.
“Open innovatie draait niet alleen om het vinden van goede ideeën – het gaat erom de omstandigheden te creëren waarin die ideeën kunnen verbinden, evolueren en kunnen worden opschaald”, zegt Akilah LeBlanc, Shells algemeen directeur voor Open Innovatie. “Het gaat erom dat we de juiste partners op het juiste moment samenbrengen.”
De spelers
Voor Shell Nederland zit het zwaartepunt van open innovatie in de Energy Transition Campus Amsterdam (ETCA), in investeringen van Shell Ventures en in de samenwerkingsverbanden met Nederlandse universiteiten en kennisinstellingen. Maar er is meer, en daarover lees je hieronder.
Start‑ups: starters van de riff
Start-ups brengen doorgaans flexibiliteit, frisse ideeën en moed om te improviseren op bestaande onderwerpen met zich mee. In Nederland investeerde Shell de afgelopen jaren onder meer in startende initiatieven voor een inclusieve energiestransitie, via het Shell Impact Fonds.
De basislijn: universiteiten en kennisinstellingen
Met academische partners komt onderzoek tot diepgaande wetenschappelijke inzichten, rigoureuze testen en onafhankelijke evaluatie. Aan het begin van het universitair jaar 2025/2026 had Shell Nederland bij elkaar 160 samenwerkingen met Nederlandse universiteiten en academische onderzoeksinstituten.
Daarvan waren er 105 gericht op verduurzing en 54 op generiek oplossingen. Generiek betekent dat het onderzoek voor zowel verduurzamingstrajecten als traditionele energie kan worden ingezet. Neem de toepassing van AI of hergebruik van water (AquaConnect). Een nog overgebleven fossiel traject, een individueel onderzoek (PhD) naar het schoonmaken van oliezanden, is eind 2025 afgerond.
Versterking en bereik: investeerders en durfkapitaal
Als geluidstechnici zorgen investeerders en durfkapitaal ervoor dat de muziek verder reikt dan anders. Shell Ventures ondersteunt innoverende bedrijven met kapitaal, inzichten en markttoegang.
Vroege investeringen in het Indiase Detect Technologies en het Noorse Kongsberg Digital helpen bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie (AI) en digital twin‑technologieën vooruit, terwijl extra financiering en expertise worden aangetrokken.
Bij “digitale tweeling”-technologie wordt er bijvoorbeeld met een digitale kopie van Shell-locatie gewerkt. Zo kunnen technici en inspecteurs zich voorbereiden op de werkelijke situatie en op basis van de computermodellen slijtage vroegtijdig voorspellen en vervanging van onderdelen oefenen. Ook op de Noordzee, waar digital twin wordt toegepast voor offshore platforms.
De producenten: accelerators en incubators
Als de band dan al lekker klinkt, mag het op toernee. In Nederland helpen organisaties zoals Rockstart, Unknown Group en YES!Delft innovators hun ideeën aan te scherpen en toegang te krijgen tot de juiste netwerken. Shell werkt met deze partijen samen, ook voor de LeapSprong-competitie. Via de New Energy Challenge – een jaarlijkse open‑innovatiecompetitie – ondersteunt Shell samen met de partners start‑ups en scale‑ups die duurzame energieoplossingen ontwikkelen.
De setlijst: klanten zijn het publiek
Klanten van Shell betalen voor de “muziek” van nieuwe oplossingen, en kunnen aangeven waar de innovatie heen gaat. Datacentra hebben bijvoorbeeld betrouwbare, snelle energie nodig die ook ambitieuze duurzaamheidsdoelen ondersteunt. In Nederland levert Shell zo duurzame energie aan onder meer Microsoft, Google en DHL — die op hun beurt diensten aanbieden waar heel veel Nederlanders, organisaties en overheden gebruik van maken.
Het programma: overheden en publieke instellingen
Via beleid, regelgeving en publieke financiering geven overheden en publieke instellingen richting aan de innovatie, verminderen ze barrières en creëren ze groeimogelijkheden voor nieuwe technologieën. Kortom, ze scheppen het kader van het programma van de innovatie. Zo werkt Shell in de Verenigde Staten samen met het NASA Kennedy Space Center om een niet‑vacuüm vloeibare‑waterstoftank te demonstreren. In Nederland was en is de overheid essentieel in het van de grond krijgen van de waterstofeconomie, met de Shell Holland Hydrogen 1 (groene waterstof) en het transportleidingnet voor waterstof en CO2 (Delta-Rijncorridor) als belangrijke uitkomsten.
Samenspel
Het vinden van harmonie in een samenspel kan niemand alleen. Open innovatie is als een jazzband bedoeld om de energietransitie vooruit te helpen, om met meerdere spelers op een creatieve manier te werken naar een beoogd eindresultaat. Voor velen klinkt dat als muziek in de oren.
