1. Ontwijkt Shell in Nederland winstbelasting met allerlei “constructies”?

Nee. De politiek heeft er zelf voor gekozen om zogenoemde rente- en liquidatieverliezen aftrekbaar te maken om ondernemen in het buitenland te stimuleren. Net zoals de politiek er zelf voor heeft gekozen om de hypotheekrente aftrekbaar te maken om eigen woningbezit te stimuleren. Is een Nederlander die zijn hypotheekrente aftrekt een belastingontwijker? Is het opvoeren van zo’n aftrekpost een constructie? Natuurlijk niet. Als de politiek een debat wil voeren over de bestaande regels voor winstbelasting, dan is dat uiteraard prima. Maar dan wel graag zonder beschuldigingen aan het adres van bedrijven die netjes de bestaande regels toepassen.

2. Zal best, maar hoe kan Shell dan géén winstbelasting betalen in Nederland?

Laten we 2018 als voorbeeld nemen. Buiten NAM betaalde Shell vorig jaar geen winstbelasting (vpb). Na aftrek van kosten en eerder geleden verliezen, bleef er geen winst over om belasting over te betalen. Hoe kan dit? Onder strikte voorwaarden kunnen bedrijven met buitenlandse activiteiten hun liquidatieverliezen aftrekken van de operationele winst in Nederland. Dit is internationaal heel gebruikelijk. Landen als Duitsland, Italië, Spanje en de Verenigde Staten – waar de hoofdkantoren van onze concurrenten staan – hebben vergelijkbare regels. Het belangrijkste verschil is dat Nederland een relatief kleine markt is. Voor grote bedrijven met wereldwijde activiteiten, zoals Shell, kunnen aftrekbare kosten hier relatief groot zijn in verhouding tot operationele winsten. Politici hebben dit altijd geweten en geaccepteerd. Waarom? Omdat zij de hoofdkantoren van multinationals graag in Nederland zagen. Per saldo leveren multinationals een grote bijdrage aan de Nederlandse samenleving via banen, investeringen en andere belastingen. Het staat de politiek natuurlijk vrij de regels te veranderen om meer winstbelasting te heffen. Maar als alleen Nederland dit doet, wordt het ook minder aantrekkelijk voor de hoofdkantoren van multinationals. Het is aan de politiek om deze afweging te maken. De Tweede Kamer erkent dit ook en heeft de regering gevraagd een commissie van experts in te stellen. Deze commissie moet zich buigen over “de belastingheffing over winsten van multinationals”.

3. Het mag dan legaal zijn, maar hoe zit het met jullie belastingmoraal?

Shell betaalt winstbelasting naar de letter en de geest van de wet. Die wet bepaalt hoeveel winstbelasting (vpb) wij betalen, een ander richtsnoer is er simpelweg niet. Alan McLean, hoofd fiscale zaken van Shell, zei onlangs in de Tweede Kamer: “Als we iets anders zouden doen dan de wet volgen, zouden we illegaal handelen.” En dat kan niet de bedoeling zijn.

4. Is het handig om in een debat over de bijdrage van multinationals alleen over winstbelasting (vpb) en alleen over Shell te praten?

Nee, het geeft een vertekend beeld als je alleen naar winstbelasting kijkt. Net als het een vertekend beeld geeft als je je alleen op Shell richt. Het gaat om het bredere plaatje en om alle bedrijven die in het buitenland zakendoen. Voormalig PvdA-Kamerlid Ed Groot heeft het in zijn column in Het Financieele Dagblad goed samengevat. Zijn belangrijkste punt: Hoofdkantoren van multinationals leveren veel op, maar je kunt die opbrengsten maar beperkt verwachten in de vorm van winstbelasting.

5. Wat heeft Nederland dan aan Shell?

Shell draagt bij via banen, investeringen en belastingen. Laten we 2018 opnieuw als voorbeeld nemen:

  • Banen. Shell heeft zo’n 10.000 werknemers en 3.500 mensen op tijdelijke contracten in Nederland. Op onze tankstations werken ook nog eens zo’n 2.500 mensen.
  • Investeringen. In 2018 hebben we zo’n 3 miljard euro weggezet bij ongeveer 2.500 Nederlandse bedrijven.
  • Belastingen. Via onze deelneming in NAM betaalden we in 2018 0,5 miljard euro aan winstbelasting (vpb) en royalties. Ook inden we ongeveer 4,5 miljard euro aan belastingen van onze klanten, werknemers en aandeelhouders. Zoals gezegd, betaalden we in 2018 buiten NAM geen winstbelasting (vpb). Na aftrek van kosten en eerder geleden verliezen, bleef er geen winst over om belasting over te betalen.

6. En hoe zit het met belasting in de rest van de wereld?

Shell betaalde en/of inde in 2018 wereldwijd 64 miljard dollar aan belastingen. Dit is inclusief 10 miljard dollar aan winstbelasting en 6 miljard dollar aan royalties. Daarnaast inden we 48 miljard dollar aan verbruiksbelastingen van onze klanten. Wereldwijd had Shell vorig jaar een effectieve belastingdruk van 33% . Ter vergelijking, Nederland heft 25% winstbelasting (vpb). Winsten die in het buitenland zijn belast, worden in Nederland niet nog een keer belast.